ĐỘI QUÂN MƯỜNG CỦA TRƯƠNG
QUANG-NGỌC
TRONG những đội quân đi theo vua Hàm-Nghi có một đội
quân Mường rất tinh nhuệ. Người đứng đầu là Trương Quang-
Ngọc.
Ngọc mới 25 tuổi, người cao mà vạm-vỡ, có sức mạnh lại
giỏi võ, một mình có thể địch được hàng trăm người.
Trương Quang-Ngọc là con Trương Quang-Thụ, một tay
thù-nghịch của Triều-đình. Nguyên Thụ là tướng giặc, một
mình xưng bá ở mấy khu rừng núi thuộc huyện Tuyên-hóa,
tỉnh Quảng-bình. Tuy không có lầu cao, gác tía như các vị
vương-hầu, song Thụ đã giang-hồ quen thói vẫy-vùng, một
lưỡi gươm quy phục được hàng vạn dân Mường. Thụ làm chủ
tể trên mấy con sông Nai và Ngàn-phố.
Năm 1874, khi Trần Tấn và Đặng Như-Mai dấy quân ở
Nghệ-an chống với vua Tự-Đức, có đến nhờ sức Thụ để gây
thế-lực ở Hà-tĩnh và Quảng-bình. Chẳng bỏ lỡ một cơ-hội tốt
có thể giúp cho mình mở mang thế-lực ở Trung-châu, Thụ
liền mang quân xuống cướp tỉnh Hà-tĩnh và định thẳng đường
tiến vô Huế.
Thấy thanh-thế của Trương Quang-Thụ càng ngày càng
mạnh, vua Tự-Đức sai Lê Bá-Thận và Nguyễn Văn-Tường
mang đại quân ra hợp sức quân tỉnh Nghệ-an mà đánh dẹp.
Chống nhau với Triều-đình trong mấy tháng liền, Thụ thất-
thế, lại lui về Tuyên-hóa, lập đồn trại ở Thanh-thuyền (Ve) và
