Một trong các thầy giáo của tôi sắp chết; tôi tới thăm ông ấy. Ông ấy
nói, "Xin em... tôi hài lòng là em đã tới, nhưng đừng nói một lời nào
vì đây không phải là lúc. Tôi sắp chết và tôi muốn chết đi vẫn tin
rằng có Thượng đế."
Tôi nói, "Thầy không thể tin được. Khi nhìn em, hoài nghi đã nảy
sinh rồi.'
Ông ấy nói, "Em ngụ ý gì?"
Và sự việc bắt đầu! Trước khi ông ấy chết, chỉ sau mười hai giờ,
ông ấy đã chết là người vô thần. Và tôi sung sướng thế! Tôi đã phải
làm việc trong mười hai giờ liên tục. Từ thất vọng ông ấy nói, "Thôi
được, để tôi chết một cách an bình đi. Tôi nói rằng không có
Thượng đế. Em hài lòng chưa? Bây giờ để tôi một mình!"
Các giáo sư đại học của tôi bao giờ cũng gặp khó khăn. Tôi bị đuổi
hết trường họ tới trường kia, và thế rồi bị tống ra khỏi một đại học.
Cuối cùng một đại học chấp nhận tôi với điều kiện - tôi phải kí vào
đó, một điều kiện viết - rằng tôi sẽ không hỏi bất kì câu hỏi nào và tôi
sẽ không tranh cãi với các giáo sư.
Tôi nói được. Tôi kí vào nó và ông phó hiệu trưởng rất hài lòng. Và
tôi nói, "Bây giờ, vài điều nhé. Thầy ngụ ý gì bởi 'luận cứ'?"
Ông ấy nói, "Đây em đi đi!"
Tôi nói, "Em đã không viết rằng em sẽ không yêu cầu về bất kì việc
làm sáng tỏ nào. Em có thể yêu cầu việc làm sáng tỏ. Thầy ngụ ý gì
bởi 'luận cứ'? Và nếu em không thể hỏi được một câu hỏi, phỏng có
ích gì mà có toàn thể khoa triết của thầy? - vì mọi triết gia đều hỏi
các câu hỏi. Toàn thể triết học phụ thuộc vào hoài nghi; hoài nghi là
cơ sở của mọi triết học. Nếu em không thể hoài nghi được những
triết gia ngu xuẩn của thầy, các giáo sư ngu xuẩn của thầy, thế thì
làm sao em sẽ đi học triết học được?"
Ông ấy nói, "Nhìn điều em vừa nói đấy! Em gọi các giáo sư của tôi,
ngay trước tôi, là ngu xuẩn!"
Tôi nói, "Họ ngu thực, bằng không sao có những điều kiện này?
Thầy có thể nghĩ về ai đó thông minh và yêu cầu sinh viên của mình
không hỏi người đó không? Đây có phải là dấu hiệu về thông minh
không? Giáo sư sẽ mời các câu hỏi. Giáo sư thông minh sẽ hài lòng
với sinh viên có thể tranh cãi giỏi."
