1) trước hết, nhu cầu về tự do báo chí tất yếu phải toát ra từ tính chất đặc
biệt của tình trạng bần cùng mà vùng Mô-den đang chịu đựng, hoàn toàn không
phụ thuộc vào phạm vi những quyền mà báo chí đã có trước khi ban hành sắc
lệnh của nội các hoàng gia ngày 24 tháng Chạp 1841;
2) ngay cả trong trường hợp trước khi có bản sắc lệnh nói trên, "việc thảo
luận thẳng thắn và công khai" không bị những trở ngại đặc biệt, - ngay cả trong
trường hợp này nữa, lời khẳng định của tôi cũng sẽ không kém phần đúng đắn, và
sự vui mừng của dân chúng vùng Mô-den nhân dịp có bản sắc lệnh hoàng gia và
nhân việc sắc lệnh này ban nhiều tự do hơn cho báo chí, cũng sẽ dễ hiểu như vậy;
3) rằng trên thực tế, đã có những điều kiện đặc biệt cản trở “việc thảo luận
thẳng thắn và công khai” đó.
Từ toàn bộ bản trình bày của tôi, sẽ thấy rõ rằng lời khẳng định của tôi: “tình
cảnh khốn cùng của những người trồng nho, trong một thời gian dài, đã bị những
giới bên trên hoài nghi, và tiếng kêu cứu của họ đã bị coi là tiếng thét láo xược",-
là thật hoặc không thật đến chừng mực nào.
Về điểm 1. Trong khi nghiên cứu những hiện tượng của đời sống quốc gia
người ta thường quá dễ dàng có khuynh hướng bỏ qua bản tính khách quan của
các quan hệ và lấy ý chí của những người đương sự để giải thích mọi việc.
Nhưng có những mối quan hệ quyết định hành động của những tư nhân, cũng
như của những đại biểu cá biệt của chính quyền, và những mối quan hệ này cũng
không phụ thuộc vào họ, giống như cách hô hấp vậy. Đứng trên lập trường khách
quan này ngay từ đầu, chúng ta sẽ không tìm thiện ý hoặc ác ý khi thì ở phía này,
khi thì ở phía khác, mà chúng ta sẽ thấy tác động của những mối quan hệ khách
quan ở nơi mà thoạt nhìn thì tựa hồ chỉ có những con người hoạt động. Một khi
đã chứng minh rằng một hiện tượng nào đó tất yếu do những mối quan hệ đang
tồn tại đẻ ra, thì sẽ không còn gì khó khăn trong việc xác định xem hiện tượng
này phải được thật sự thực hiện trong những điều kiện bên ngoài nào, và trong
những điều kiện nào thì nó không thể thực hiện được, mặc dù đã có nhu cầu về
nó. Điều này cũng sẽ có thể xác lập với một sự chuẩn xác gần giống như sự
chuẩn xác của nhà hóa học trong việc xác định xem trong những điều kiện bên
ngoài nào thì những chất giống nhau phải tạo thành hợp chất hóa học. Vì vậy,
chúng tôi cho rằng, sau khi chứng minh ý kiến của chúng tôi: "từ những đặc điểm
của tình cảnh bần cùng của vùng Mô-den, toát ra sự cần thiết phải có tự do báo
