C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 1 - Trang 346

trởthành tính quy đ?nh cơbả củ nó".

Nhưg chúng ta đ thấ, ở đy Hê-ghen đm đ?i lậ nhà vua và hộ nghịđ?ng cấ vớ

nhau mộ cách tùy tiệ và không nhấ quán, coi đ là hai cự. Giốg nhưquyề hành
chính có đ?ợ tính quy đ?nh này vềphía quyề lự nhà vua, yế tốđ?ng cấ cũg có đ?ợ
tính quy đ?nh đ vềphía xã hộ công dân. Các đ?ng cấ
cùng vớ quyề hành chính không chỉđ?ng ở giữ nhà vua và xã hộ công dân, mà
còn đ?ng ởgiữ chính phủnói chung và nhân dân (§302). Các đ?ng cấ làm việ cho
xã hộ công dân nhiề hơ là quyề hành chính làm việ cho quyề lự nhà vua, vì bả
thân quyề lự nhà vua đ?i lậ vớ nhân dân vớ tính cách là mặ đ?i lậ. Nhưvậ thì đề ấ
làm cho mứ đ? củ sựmôi giớ lên tớ tộ đ?nh. Vậ còn trút thêm gánh nặg lên trên
nhữg con lừ đ đ? làm gì? Vì sao ở bấ cứđu, yế tốđ?ng cấ cũg phả bắ nhữg nhị cầ
thuậ tiệ, thậ chí giữ bả thân và đ?i thủcủ mình? Vì sao yế tốđ?ng cấ ở đu đu cũg
là hiệ thân củ sựtựhy sinh? Chẳg lẽnó còn phả chặ đ?t mộ tay củ mình đ? không
thểdùng cảhai tay chốg lạ đ?i thủcủ mình, tứ chốg lạ yế tốchính phủtrong quyề lậ
pháp, hay sao?

Còn phả nói thêm rằg thoạ đ?u, Hê-ghen rút các đ?ng cấ ra từnhữg nghiệ

đàn, từnhữg sựkhác biệ đ?ng cấ, v.v., chính là đ? cho các đ?ng cấ không trởthành
"tính phổbiế kinh nghiệ đ?n thuầ"; bây giờthì ngư?c lạ, ông làm cho chúng
trởthành "tính phổbiế kinh nghiệ đ?n thuầ" đ? từcác đ?ng cấ rút ra nhữg sựkhác
biệ đ?ng cấ! Giốg nhưnhà vua liên hệvớ xã hộ công dân thông qua đ?ng Giê-xu
củ xã hộ công dân đ, tứ quyề lự chính phủ xã hộ công dân cũg liên hệvớ nhà vua
thông qua nhữg giáo sĩcủ mình, tứ nhữg đ?i biể đ?ng cấ.

Nhưvậ, nói cho đng ra tình hình lạ mang cái dạg khiế cho vai trò củ hai cự,

tứ quyề lự nhà vua (tính đ?n nhấ kinh nghiệ) và xã hộ công dân (tính phổbiế kinh
nghiệ) rố cuộ lạ, phả là nhữg kẻmôi giớ "giữ nhữg sựmôi giớ củ mình". Hơ nữ,
"mộ trong nhữg chân lý lô-gích quan trọg nhấ là: mộ yế tốnhấ đ?nh, có vịtrí cự
đan khi thểhiệ ra là mặ đ?i lậ, thì lạ không còn là mặ đ?i lậ nữ, mà là mộ yế tốhữ
do chỗnó đ?ng thờ cũg là cái trung gian"
(§302, chú thích). Rõ ràng là xã hộ công dân không thểtựmình đng đ?ợ vai trò đ,
tựbả thân nó, xã hộ công dân, vớ tính cách là mộ cự, không có mộ đ?a vịnào
trong "quyề lậ pháp". Mộ cự khác, vớ tính cách là mộ cự nằ trong quyề lậ pháp, -
tứ là nguyên tắ chếđ? quân chủ - hình nhưbịbuộ phả đng vai trò kẻtrung gian giữ
yế tốđ?ng cấ và yế tốchính phủ Nguyên tắ chếđ? quân chủhình nhưcó nhữg tính