bỏnhữg trậ tựcủ nư?c Đ?c nă 1843, thì theo niên biể Pháp, chắ gì tôi đ ở vào nă
1789 và càng không thểởvào tiêu để củ thờ đ?i hiệ nay.
Thậ vậ, lịh sửnư?c Đ?c lấ làm tựhào vềmộ vậ đ?ng mà trư?c nó không mộ
dân tộ nào đ tiế hành trên chân trờ lịh sử và trong tư?ng lai, cũg không mộ dân tộ
nào bắ chướ theo. Vì chúng ta đ chia xẻnhữg cuộ phụ tích cùng vớ các dân tộ hiệ
đ?i, chứkhông chia xẻnhữg cuộ cách mạg cùng vớ họ Chúng ta đ trả qua nhữg
cuộ cách mạg cùng vớ họ Chúng ta đ trả qua
nhữg
cuộ
phụ
tích, mộ
là vì
các
dân
tộ khác đ dám làm cách mạg, hai là vì các dân tộ khác đ đu khổvì phả cách mạg;
trong trườg hợ thứnhấ, vì nhữg kẻthốg trịchúng ta cả thấ sợ hãi, còn trong trườg
hợ thứhai thì vì nhữg kẻthốg trịchúng ta không cả thấ sợhãi. Chúng ta, do các
vịmụ sưcủ chúng ta dẫ đ?u, thư?ng thư?ng đ?ợ chung đ?ng vớ tựdo chỉcó mộ lầ -
vào ngày đư ma củ tựdo.
Có mộ họ phái lấ sựđ hèn ngày hôm qua đ? bào chữ cho sựđ hèn ngày hôm
nay, tuyên bốmọ tiếg kêu củ nông nô chốg lạ roi vọ là làm loạ, chỉcầ cái roi ấ là
cái roi cổxư, do cha ông đ? lạ, có tính chấ lịh sử mộ họ phái mà lịh sửchỉra cho
riêng mộ mình nó, cũg như thượg đ? củ I-xra-en đ chỉra cho ngư?i tôi tớcủ mình
là Mô-i-dơ cái a posteriori củ mình, - cái họ phái lịh sửvềpháp quyề đ, vì vậ,
sẽphát minh ra lịh sửnư?c Đ?c nế bả thân nó không phả là mộ phát minh củ lịh
sửnư?c Đ?c. Là mộ Sai-lố thậ sự - nhưg là mộ Sai-lố tôi tớ - vớ mỗ pao thị có
thểxẻ từtrái tim củ nhân dân, nó lạ lấ cái kỳphiế củ mình, cái kỳphiế lịh sửcủ
mình, cái kỳphiế Giéc-manh Cơ Đ?c giáo củ mình, đ? thềthố.
Ngư?c lạ, có nhữg ngư?i nhiệ tình tố bụg - tứ là nhữg ngư?i theo chủnghĩ
Tơtông do dòng máu và tựdo tư tư?ng theo phả xạ- lạ đ tìm lịh sửnề tựdo củ
chúng ta trong nhữg khu rừg nguyên thủ Tơtông. Nhưg nế như chỉcó thểđ tìm lịh
sửnề tựdo củ chúng ta trong rừg, thếthì lịh sửnề tựdo chúng ta có khác gì lịh sửnề
tựdo củ con lợ rừg? Thêm nữ, ai cũg biế rằg trong rừg, kêu lên nhưthếnào thì dộ
lạ như thếấ. Vậ đ?ng đ?ng đ?n nhữg khu rừg nguyên thủ Tơtông!
Phả đnh vào nhữg trậ tựcủ nư?c Đ?c! Nhấ đ?nh phả đnh! Nhữg trậ tựấ thấ hơ tầ
lịh sử thấ hơ mọ sựphê phán, nhưg vẫ
là đ?i tư?ng
củ
sựphê phán, cũg như kẻphạ
tộ ở dư?i tầ nhân tính vẫ là đ?i tư?ng củ ngư?i đo phủ Trong cuộ đ?u tranh chốg
nhữg trậ tựđ, sựphê phán không phả là sựhăg say củ lý tính, mà là lý tính củ
sựhăg say. Sựphê phán không phả là con dao mổ mà là vũkhí. Đ?i tư?ng củ nó là
kẻthù củ nó, kẻthù mà nó muố không phả bác bỏmà là tiêu diệ đ . Vì tinh thầ củ
