C. MÁC VÀ PH. ĂNGGHEN TOÀN TẬP - TẬP 1 - Trang 444

nhữg trậ tựđ đ bịbác bỏrồ. Tựbả thân chúng, nhữg trậ tựđ không đng trởthành mộ
đ?i tư?ng đ? suy nghĩ- chúng tồ tạ như nhữg cái phả bịcoi khinh theo mứ đ?
chúng đng bịcoi khinh. Sựphê phán chẳg cầ phả làm sáng tỏthái đ? củ mình đ?i
vớ đ?i tư?ng ấ - nó đ thanh toán xong đ?i tư?ng ấ rồ. Sựphê phán đ không còn
thểhiệ ra là mụ đch tựnó nữ mà chỉlà mộ phư?ng tiệ. Xúc cả chủyế củ nó là phẫ
nộ
công việ chủyế củ nó là vạh trầ.

Đy là nói vềviệ mô tảsứ ép nặg nềgiữ các lĩh vự xã hộ đ?i vớ nhau, mô

tảmộ sựbấ mãn tiêu cự phổbiế, mộ sựhẹ hòi vừ thểhiệ ra trong sựtự đ? cao, lạ vừ
thểhiệ ra trong sựtựhạthấ, mô tảtấ cảnhữg gì nằ trong khuôn khổcái chính thểđng
sốg bằg cách bả tồ mọ sựđ tiệ và bả thân chẳg qua cũg chỉlà sựđ tiệ đ?ợ thểhiệ
thành chính phủ.

Thậ là mộ cảh tư?ng chẳg ra sao! Xã hộ thì phân chia vô tậ thành nhữg đ?ng

cấ hế sứ khác nhau, đ?i lậ nhau, vớ nhữg ác cả nhỏnhặ, vớ lư?ng tâm nhơbẩ và
sựtầ thư?ng thô bạ củ chúng; và chính cái thái đ? mậ mờvà ngờvự ấ củ chúng đng
cho phép nhữg kẻthốg trị chúng đ?i xửvớ chúng - vớ tấ cảbọ chúng, không phân
biệ, tuy là bằg nhữg thủtụ khác nhau, - như vớ nhữg sinh vậ chỉsốg dự vào ơ
huệcủ kẻbềtrên. Và ngay cảđ?n việ chúng bịthốg trị bịcai quả, bịchiế hữ, chúng
cũg buộ phả thừ nhậ và tuyên truyề rằg đ là ân huệcủ trờ ban cho! Còn ở phía
bên kia là bả thân nhữg kẻthốg trịmà tính chấ vĩđ?i lạ tỷlệnghịh vớ nhân sốcủ họ

Sựphê phán, đng chĩ vào đ?i tư?ng ấ, là mộ sựphê phán giáp lá cà, mà khi

đnh giáp lá cà thì đề quan trọg không phả là đ?ch thủcó cao thư?ng hay không,
có cân xứg vềdòng dõi hay không, có đng chú ý hay không, - đề quan trọg là
giáng cho nó mộ đn. Nhấ thiế không đ?ợ đ? cho ngư?i Đ?c có mộ phút tựdố mình
và khuấ phụ. Cầ phả làm cho ách áp bứ hiệ thự càng nặg nềhơ nữ, bằg cách gắ
vào nó cái ý thứ vềsựáp bứ; cầ phả làm cho sựnhụ nhã càng nhụ nhã hơ nữ bằg
cách công bốsự nhụ nhã ấ. Cầ phả mô tảmỗ lĩh vự củ xã hộ nư?c Đ?c là mộ partie
honteuse

153

1*

củ xã hộ Đ?c, cầ phả bắ nhữg trậ tựđ cứg đ? phả nhả múa lên bằg

cách hát cho chúng nghe nhữg âm đệ củ chính bả thân chúng! Cầ phả bắ nhân
dân khiế sợbả thân mình đ? tiêm dũg khí vào cho họ Như vậ, cái nhu cầ không
thểcư?ng lạ đ?ợ củ nhân dân Đ?c sẽđ?ợ thự hiệ, mà bả thân nhữg nhu cầ củ cái
dân tộ thì lạ là nguyên nhân quyế đ?nh việ thỏ mãn nhữg nhu cầ đ.

Ngay cảđ?i vớ nhữg dân tộ hiệ đ?i, cuộ đ?u tranh ấ chốg cái nộ

dung hạ chếcủ status quo nư?c Đ?c cũg không thểkhông đng quan tâm,