ngôi. “Thọ Cung” là Quang Tự gia phong khi kết hôn. “Khâm Hiến”
là gia phong khi bà quy chính. Bổng lộc của tám lần gia phong danh
hiệu này mỗi năm là 384.000 lạng bạc.
Năm 1895 sau khi kí kết “Điều ước Mã Quan”, tiếng kêu than
ai oán của nhân dân cả nước giống như sóng gào gió thét, trước việc
triều đình nhà Thanh như con thuyền sắp bị lật đổ, dân tình vô
cùng phẫn nộ. Hoàng đế Quang Tự nhiều lần dâng sớ tâu lên Từ
Hy Thái hậu và đưa ra ý kiến, kiến nghị của mình nhưng đều bị
khiển trách nghiêm khắc.
Hôm đó, hoàng đế Quang Tự đến điện Bài Vân, trước hết theo
lệ thường trong cung hành đại lê mẫu tử với Từ Hy, Từ Hy nhắm
mắt dưỡng thần một lát rồi mới từ từ mở mắt ra, nghiêm nghị
nói:
- Nghe Dịch Khuông nói, bệ hạ bảo với hắn rằng nếu vẫn
không giao quyền lực cho bệ hạ, phê chuẩn hiến pháp Duy Tân thì
bệ hạ tha không làm hoàng đế chứ không cam làm ông vua mất
nước, lời này có phải do bệ hạ nói không?
Quang Tự vừa nghe, trong lòng thốt kinh hãi, chỉ cúi đầu nói:
- Con đã từng nói với Khánh Vương những lời này. Chỉ bởi vì từ
khi thua ở cuộc chiến tranh Giáp Ngọ đến nay, Nhật Bản đã chiếm
lĩnh Đài Loan, Nga chiếm lĩnh Lữ Đại, Đức đòi lấy Giao Châu, Pháp
dòm ngó Lưỡng Quảng, các cường quốc khinh ta quá đáng. Cắt
đất bồi thường chiến phí, nước nhục bởi mất quyền, đời sống
nhân dân ngày một tệ hại, Thế nước ngày một gấp rút, con đành
phải mưu cầu kế mới để cứu nước cứu dân, nỗi khổ tâm của con
kính mong Hoàng Thái hậu thấu hiểu cho.
Mấy câu nói này của Quang Tự nghĩa chính từ nghiêm đã làm Từ
Hy xúc động; tình Thế đất nước ngày càng xấu đi, bà ta cũng biết
