tài liệu quý đối với đề tài của tôi, không có nó nội dung bài
viết của tôi sẽ kém phần “chắc thiệt” nhiều. Trên đời có
một loại ân nhân rất đáng quý nhưng lại ít được chú ý, đó là
những người biết ta đương cần đọc cuốn sách gì và đưa cho
ta một cách hồn nhiên đúng cuốn sách ấy. Trong các bạn
đồng nghiệp ở trong nước, loại ân nhân này rất hiếm.
Trong những bạn đồng nghiệp Pháp, Mỹ và Việt kiều dễ gặp
hơn những người sẵn sàng chia sẻ sách và tư liệu với mình.
Không có những cuốn sách mà Dan Duffy, Neil Jameison,
François Jullien, Nguyễn Bá Chung (Mỹ), Nguyễn Ngọc Giao
(Pháp)... cho tôi, những công trình biên khảo của tôi sẽ khó
khăn hơn rất nhiều.
Những ý kiến riêng của anh Tô Hoài đôi khi rất bất
ngờ. Trong một cuộc hội thảo, có một diễn giả nói rất mạnh
về sự thiếu khiêm tốn trong giới trí thức. Đây là một định
kiến phổ biến và tôi cũng nghĩ như vậy. Giờ nghỉ, anh Tô
Hoài nói với tôi: “Lạ thật, cứ nói đến trí thức là nhấn mạnh
vào bệnh không khiêm tốn, tất cả những người trí thức tôi
biết đều hết sức khiêm tốn, không khiêm tốn làm sao
có trí thức được?” Tôi thấy anh Tô Hoài có lý. Thiện cảm và
ác cảm ở anh Tô Hoài cũng rất riêng. Có một người bạn văn
anh Tô Hoài quen đã hơn bốn chục năm nhưng chưa lần
nào anh đến chơi nhà, anh giải thích: “Giả dụ hôm nay tôi
mời ông ấy ăn phở, y như rằng ngày hôm sau ông ta mời
bằng được trả lại ngay, những người như vậy tôi thấy rất
khó giao thiệp”.
Hoàng Ngọc Hiến
