thẳng vào thành Ung Châu (Nam Ninh - Trung Quốc) theo đường bộ. Đạo
quân thứ hai do ông trực tiếp chỉ huy, theo đường biển đổ bộ vào Châu
Khâm, Châu Liêm (Quảng Đông). Vào đất Tống, ông viết "Phạt Tống lộ bố
văn" nói rõ lý do cuộc hành quân của mình là đập tan sự chuẩn bị xâm lược
của nhà Tống và giúp nhân dân Hoa Nam thoát khỏi cảnh lầm than do
Vương An Thạch cùng triều đình nhà Tống gây ra. Ông cũng ra lệnh cho
quân không được động tới "cái kim sợi chỉ" của dân. Nhờ đó, quân ông đi
đến đâu, quân Tống bị đánh tan đến đấy. Nhân dân Hoa Nam gọi ông là
"cha họ Lý". Quân Việt tiến vào thành Ung Châu và sau một thời gian vây
hãm đã hạ được thành. Thấy cuộc hành quân đã đạt kết quả, ông hạ lệnh rút
quân về, chuẩn bị chống giặc.
Năm 1077, 30 vạn quân Tống do Quách Quỳ chỉ huy tràn sang Việt Nam
ta. Ông cho lập phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu) để chặn giặc rồi
cho thủy quân đánh bại giặc ở vùng biển Quảng Ninh. Quân bộ của Quách
Quỳ đánh đến sông Như Nguyệt bị chặn đứng. Nhiều trận chiến đấu quyết
liệt xảy ra. Giặc Tống không sao vượt được phòng tuyến Như Nguyệt, đành
đóng trại chờ viện binh. Đang đêm, Lý Thường Kiệt cho người vào đền thờ
Trương Hống, Trương Hát ở phía nam bờ sông Như Nguyệt, giả làm thần
đọc vang bài thơ, sau này được coi như "Bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên"
của Việt Nam:
"Nam quốc sơn hà Nam đế cư
Tiệt nhiên định phận tại thiên thư
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư"
(Sông núi nước Nam vua Nam ở
Rành rành định phận tại sách trời
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời).
Nhờ thế tinh thần binh sĩ thêm hăng hái.
Thời cơ đến, ông tổ chức một trận quyết chiến, vượt sông đánh vào trại của
giặc. Hơn một nửa số quân giặc bị tiêu diệt. Tiếp đó, ông cho người sang
