ĐỎ VÀ ĐEN - Trang 722

[497] Thánh Paul: tục gọi là vị tông đồ của người ngoại đạo (Apôtre des
gentils) , tử vì đạo ở La Mã năm 1679.

[498] Dubois: tức là Hồng y giáo chủ Dubois, làm bộ trưởng dưới thời
nhiếp chính của quận công d‘Orleans (1656-1723). Tính tình hèn hạ và
tham ô, tuy vậy rất có biệt tài ngoại giao. Năm 1722, làm thủ tướng.

[499] ... con của bà: bản Bucci có ghi chú: “Văn nhát gừng, cần phải sửa.
Khi viết, ta chỉ chú ý đến nội dung sự việc, cảm thấy điều này rất mạnh,
ngày 1 tháng 12 năm 1835, khi đọc lại vì không có sách nào khác”.

[*a] Lenin toàn tập, bản tiếng Pháp, nhà xuất bản Editions Sociales Paris
1962, tập 29, trang 357.

[*b] Marx và Engels: Nguyên lý triết học mác-xít – Viện Hàn lâm khoa học
Liên Xô.

[*c] Racine và Shakespeare, chương III.

[*d] Nguồn gốc của gia đình, của tư hữu và của chế độ Nhà nước – F.
Engels.

[*e] Đỏ và Đen , chương XXII, quyển II.

[*f] Xem ở viện bảo tàng Luvre, bức họa Francoise quận công xứ Akiten
cởi bỏ áo giáp và khoác áo thầy tu, số 1130.

[*g] Trang sách này, sắp chữ ngày 25 tháng bảy năm 1830, được in ngày
mùng 4 tháng tám.

[*h] Đây là lời một anh bất mãn. Chú thích của Molière cho Tartuffe.

[*i] Espríl per prégui II A 30: chú thích của tác giả, vì viết tắt, nên chúng
tôi để nguyên không dịch. Theo Henri Martineau, thì mấy tiếng đó phải đọc
là: Espril perd préíecture. Guizol 11-8- 1830. Nghĩa là: “Tài trí mất tỉnh