va chạm hay thậm chí là những gì xảy ra ngay sau đó. Hiệu ứng thảm họa
thật sự của thiên thạch - hay sử dụng một từ mang tính kỹ thuật hơn - của
sao băng này là bụi tạo ra từ đó. Trong những thập niên xen giữa, cách giải
thích này đã được điều chỉnh rất nhiều (Ngày của vụ va chạm cũng được đẩy
lùi lại - tới 66 triệu năm trước). Dù các nhà khoa học vẫn tranh cãi sôi nổi về
rất nhiều chi tiết, một phiên bản của biến cố này như sau:
Sao băng tới từ hướng đông nam, di chuyển ở một góc khá hẹp với trái
đất, nên giống như nó xuất hiện từ phía bên cạnh nhiều hơn là từ trên xuống,
giống một chiếc máy bay mất độ cao. Khi va vào bán đảo Yucatán, nó đang
di chuyển với tốc độ khoảng 45.000 dặm một giờ, và bởi quỹ đạo của nó nên
vùng Bắc Mỹ chịu va chạm đặc biệt mạnh. Một đám mây khổng lồ hơi nước
bỏng rát và những mảnh vụn lao về phía lục địa, vừa lao vừa mở rộng và đốt
thành tro mọi thứ trên đường đi của nó. “Về cơ bản, nếu bạn là một con tam
giác long ở Alberta, bạn có hai phút trước khi biến thành hơi nước” là cách
diễn giải mà một nhà địa chất học đã nói với tôi.
Trong quá trình khoét miệng hố khổng lồ đó, thiên thạch đã nổ tung vào
trong không khí một khối lượng đá vụn gấp năm mươi lần khối lượng của
chính nó. Khi những thứ được phóng ra rơi trở lại bầu khí quyển, các hạt bị
nóng sáng, soi tỏ bầu trời ngay lập tức ở khắp mọi nơi ngay phía trên đầu và
tạo ra đủ nhiệt để trên thực tế, thiêu đốt bề mặt hành tinh. Bởi cấu tạo của
bán đảo Yucatán, bụi bốc lên rất giàu lưu huỳnh. Aerosol sulfate đặc biệt
hiệu quả trong việc ngăn cản ánh nắng mặt trời, đây chính là lý do khiến chỉ
một vụ phun trào núi lửa thôi, như Krakatoa, có thể làm suy giảm nhiệt độ
toàn cầu nhiều năm trời. Sau đợt nóng lên bất chợt ban đầu, thế giới trải qua
rất nhiều “mùa đông va chạm”. Những cánh rừng chết dần chết mòn. Những
nhà nghiên cứu phấn hoa nghiên cứu về bào tử và phấn hoa cổ đại, đã thấy
rằng cộng đồng thực vật đa dạng bị thay thế hoàn toàn bởi những cây dương
xỉ lan rất nhanh (Hiện tượng này sau này được gọi là “tăng trưởng đột biến
dương xỉ”). Hệ sinh thái biển sụp đổ thực sự, và duy trì ở tình trạng đó trong
ít nhất nửa triệu năm, và có lẽ lên tới hàng triệu năm nữa (Đại dương sau va
chạm hoang vắng được gọi là “Đại dương Strangelove” [
