Bình Tây Đại-Tướng-Quân Trương-Công-Định chi mộ
GÒ CÔNG DƯỚI CHẾ ĐỘ TÂN TRÀO
Người Pháp xâm-chiếm Gò Công từ năm 1861 nhưng chỉ hoàn-toàn
làm chủ huyện Tân-hòa vào năm Giáp-Tý 1864 sau khi hạ được vị anh
hùng Trương-Công-Định.
Nước non đổi chủ, cảnh vật điêu tàn, lòng người giao động, ai ai cũng
ngậm ngùi cho là số trời đã định, chấm dứt cơ-nghiệp chúa Nguyễn trong
Nam. Kể từ đây dân tộc miền Nam Việt-Nam sống dưới một chế-độ mới
của chánh-phủ tân trào.
Để xóa bỏ dấu vết của Nam-triều, người Pháp bèn đổi huyện Tân-hòa
thành Tham-biện Gò-công, đặt các cơ-sở hành-chánh theo hệ-thống Pháp :
có Tòa-bố, để một vị Tham-biện coi giữ toàn tỉnh và lập ra Tòa-án, nhà
Bưu-chánh, sở Quan-thuế, Đề-lao, sở Ngân-khố và thiết lập chiếu theo Hòa-
ước mùng 5-6-1862 giao cho Pháp, ngoài đảo Côn-nôn, ba tỉnh miền Đông
Nam-kỳ (Biên-hòa, Gia-định, Định-tường). Nhưng hòa-ước này phải trì
hoãn vì Hoàng-đế Việt-Nam không đành lòng giao nhượng vùng đất quê
Ngoại cho ngoại bang, nơi đây có nhiều di-tích kỷ-niệm thân yêu liên hệ
