nhà gần đó tìm kẻ bắn tỉa người Pháp. Thế là mọi việc trở nên hỗn loạn
không thể kiềm chế. Cha Tricoire, quản trị nhà thờ, trúng đạn chết ngay tại
thềm cửa nhà thờ. Được cổ vũ bởi sự quá khích, bạo lực lan ra, nhà cửa bị
đập phá, cửa hàng bị cướp bóc, đám quá khích tràn ra đường phố tìm người
Âu đánh đập. Kết thúc “Chủ nhật đen” - báo chí Pháp đặt tên - với bốn
người chết và hàng trăm người bị thương.
Suốt mấy ngày sau, Trần Văn Giàu kêu gọi đồng chí của mình duy trì kỷ
luật, kiềm chế tránh bị lôi kéo vào những hành động manh động, nhưng
những người dân tộc chủ nghĩa và nhóm Trotskyst chỉ rình khai thác những
sơ suất của Việt Minh để trục lợi. Đối lập với Việt Minh là hai giáo phái
Cao Đài và Hoà Hảo, cả hai giáo phái bắt nguồn và sinh sôi nảy nở trên
đồng bằng Mekong từ đầu thế kỷ XX. Thuyết pháp hổ lốn về bản chất và
hăng hái duy trì quyền lực với đám tín đồ, hai giáo phái thu nạp vài trăm
ngàn giáo dân, cũng ra sức củng cố quyền lực trong khu vực hoạt động của
mình, chống lại sự bành trướng của Việt Minh.
Ngày 12-9-1945, những đơn vị đầu tiên lực lượng chiếm đóng Anh, chủ
yếu sư đoàn Gurkhas, một vài lính Pháp, tới sân bay Tân Sơn Nhất. Thiếu
tướng Tư lệnh Anh, Douglas Gracey, ngày hôm sau cũng tới. Dáng khắc
khổ, với bộ ria mép, Gracey là đặc trưng cho các vị tướng Anh. Ông là con
trai của một viên chức thực dân ở Ấn Độ, tốt nghiệp học viện quân sự
Sandhurst. Sư đoàn 20 Ấn Độ của ông vừa chiến thắng chống quân Nhật ở
Burma. Gracey đã có nhiều thời gian trong đời binh nghiệp ở các xứ thuộc
địa và ông được binh sĩ (người Á châu) kính trọng vì lòng dũng cảm và sự
công bằng. Có vẻ như Gracey là sự bổ nhiệm hoàn hảo cho nhiệm vụ tiếp
quản sự đầu hàng của Nhật và duy trì luật pháp tại Đông Dương cho tới khi
đạt được sự dàn xếp chính trị.
Tuy nhiên ngay từ những ngày đầu ông đã gặp phải những vấn đề lớn.
Đầu tiên là thiếu kinh nghiệm xử lý chính trị, xuất phát từ nguồn gốc gia
đình. Do phục vụ lâu trong quân ngũ Anh, Gracey coi việc các dân tộc châu
Á phải bị cai trị là đương nhiên. Thêm nữa, nhiệm vụ được giao cũng
không rõ ràng. Khi ở Rangoon, ông được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh tất cả
