13
--. Trên « khoả » ñều có một hàng, mỗi hàng có 6 huyệt. ðó là ñường lối dẫn xuống của Thận-mạch, gọi là
Thái-Xung -- tất cả 57 huyệt ñó, ñều là âm-lạc của tạng mà Thuỷ « khách » vào ñó.
Hoàng-ðế hỏi rằng :
--. Mùa Xuân thích ở lạc-mạch, phận nhục, là vì cớ sao ?
Kỳ-Bá thưa rằng :
--. Mùa Xuân hành MỘC mới bắt ñầu thống trị, Can-khí mới sinh. CAN bẩm thụ cái khí Phong-Mộc nên “cấp,
tật » (kíp, chóng) ; kinh mạch do ðông lệch, phục tàng ở sâu, giờ gặp xuân-khí mới ra, nên khí còn ít. Vậy dùng
châm « không thể vào sâu » ñể lấy ở kinh, mà chỉ lấy « nông » ở nơi lạc-mạch, phận nhục.
(1)
(1)-. Về phương pháp thích, có thích ở bì, nhục, cân, cốt, sâu, nông, khác nhau. Bịnh có phù trầm, nên thích có thiển
thậm. Bốn mùa cũng vậy, phải theo khí sâu nông ñể cùng châm sâu nông. Như trên ñây là thích ở nông .
_________________________________ KINH VĂN ______________________________________
Hoàng-ðế hỏi rằng :
--. Mùa Hạ thích ở thịnh kinh và phận tấu, là vì sao ?
Kỳ-Bá thưa rằng :
--. Về mùa Hạ, hành Hoả mới trị thời Tâm-khí mới sinh trưởng. Mạch còn non, khí còn yếu. dương-khí ứ ràn,
nhiệt hun phận tấu, bên trong lấn vào tới kinh. Cho nên phải thích ở thịnh kinh phận tấu. Làm ñứt hẳn lối ñi của
Tà ở ngoài bì phu vì nó còn ở chỗ nông. Trên nói là « thịnh kinh » vì Dương ñương thịnh ở ñó.
Hoàng-ðế hỏi rằng :
--. Mùa Thu thích ở kinh-du, là vì sao ?
Kỳ-Bá thưa rằng :
--. về mùa Thu, hành Kim mới trị thời Phế-khí sắp thâu sái, kim-khí sắp phát triển. Dương-khí ở nơi hợp, Âm-
khí mới sinh ra. Thấp-khí nhiễm vào thân thể, âm khí chưa toàn thịnh, chưa thể vào sâu, cho nên thích ở DU ñể tả
âm tà, thích ở Hợp ñể hư Dương tà. Dương khí mới suy, nên thích ở Hợp.
(1)
(1)-. Về mùa Thu, muôn vật ñều « sái », cái khí thanh túc sắp thắng viêm-nhiệt. dương-khí mới « giáng » và lưu ở cái Phủ
nó Hợp. Còn cái âm khí của Tạng mới sinh ra mà chưa thịnh, Về tiết Lập-thu, Thái-âm Thấp-thổ chủ khí, cho nên thấp khí mới
nhiễm vào thân thể. Nhưng vì âm khí chưa thịnh, nên chửa có thể dùng châm ñể thích vào sâu, chỉ thích ở DU-thượng ñể tả bỏ
cái Thấp của Thái-âm, thích ở Hợp ñể làm « hư » bớt cái tà ở Dương-phủ.
_________________________________ KINH VĂN ______________________________________
Hoàng-ðế hỏi rằng :
--. Mùa ðông thích ở THUỶ, VINH là vì sao ?
Kỳ-Bá thưa rằng :
--. Về mùa ðông, hành Thuỷ mới trị thời THẬN mới « bế » (ñóng, như ñóng cửa), dương-khí suy ít, âm-khí
thịnh nhiều. Cự-dương phục trầm, dương mạch cũng lánh Dương-phận ñể quy phụ vào bên trong. Cho nên thích ở
TỈNH ñể hạ khí âm nghịch xuống. Thích ở VINH ñể làm cho dương khí ñược ñầy ñủ. Cho nên có câu rằng : «
mùa
ðông thích ở TỈNH, VINH ; mùa Xuân không sinh chứng CỪU-NỤC là vì lẽ ñó ».
Trở lên nói về thích chứng PHONG-THUỶ 57 Du, mà lại có sự phân biệt của 4 mùa.,.
_________________________________ KINH VĂN ______________________________________
Hoàng-ðế hỏi rằng :
--. Phu-tử nói trị NHIỆT BỊNH 59 Du, là những gì ? Xin cho biết rõ ?
Kỳ-Bá thưa rằng :
--. Trên ñầu 5 hàng, mỗi hàng có 5 huyệt, ñể làm vượt bỏ Nhiệt-nghịch của chư dương -- ðại-chữ, Ưng-du,
Khuyết-bồn, Bối-du, 8 huyệt ñó (vì mỗi huyệt chia làm 2 bên, mỗi bên 1 huyệt, mới thành 8) ñể tả bỏ Nhiệt ở
trong Hung – Khí-nhai, Tam-lý, Cự-hư, Thượng-hạ-liêm, 8 huyệt ñó (cũng như trên) ñể tả bỏ nhiệt ở trong VỊ --
Vân-môn, Ngu-cốt, Uỷ-trung, Tuỷ-không, 8 huyệt ñó (như trên) ñể tả bỏ nhiệt ở tứ chi. Bên cạnh DU, của 5 Tạng
ñều có 5 huyệt... 10 huyệt ñó ñể tả bỏ nhiệt của 5 Tạng --. Phàm 59 huyệt trên ñó, ñều theo Nhiệt ở tả hữu ñể tả.
--. Người bị thương về khí hàn mà truyền thành bịnh Nhiệt, là vì sao ?
--. Vì Hàn quá thời thành Nhiệt.
(1)
