HUN SEN - NHÂN VẬT XUẤT CHÚNG CỦA CAMPUCHIA - Trang 32

trữ ở thế kỷ thứ V nói về vị quốc vương nhân hậu, Maharajadhiraja
Devanika ( Hoàng vương thái tổ) , có sự nhất trí trong số các học giả quan
tâm đến thời gian trị vì của quốc vương Khơme hậu Funan là Chenla có thể
là một sự liên minh không chặt chẽ của các nước. Tên các vua
Bhavavarman, Chitrasena-Mahendravarman, Isanavarman và Jayavarman I
đã được mô tả nổi bật trong các bản chữ khắc và các tài liệu lưu truyền về
thế kỷ thứ VII và thứ VIII.
Bản miêu tả về sự rực rỡ của xứ Funan được ghi trong lịch sử triều đại nhà
Tần (năm 265 đến năm 419). Bản văn mô tả “ Vương quốc xứ Funan dài
hơn 3.000 lí về phía tây của Lin-yi ( Champa), nằm trong một vịnh biển to
lớn … Có các thành quách, cung điện và nhà cửa. Dân chúng chủ yếu đựng
thức ăn trong các đồ dùng bằng bạc. Thuế được trả bằng vàng, bạc, ngọc
trai và dầu thơm. Họ có nhiều sách. Chữ viết của họ dùng bảng chữ cái bắt
nguồn từ Ấn Độ. Các lễ nghi ma chay, cưới hỏi của họ giống với các nghi
lễ của người Chăm “.
Số phận của Angkor trước đây đầy biến động và hầu như phát triển vượt
bậc ít nơi sánh kịp từ khi hình ảnh của một vị khách xuất hiện –
Jayavarman I – dòng dõi của ông có lẽ là vấn đề được bàn cãi nhiều nhất về
vương quyền tổ tiên của Khơme. Không mấy ai biết đến con người này. Đó
là một thiếu sót rất lớn trong các bản chữ khắc ở triều đại của ông. Tuy vậy,
thường người ta tin đã có một triều đại vua chúa vào năm 802 ở Mount
Mahendra, rất có khả năng ông đã có mặt ở vùng Prey Veng từ đầu năm
790.
Tuy nhiên, duy nhất có một bản chữ khắc vào thế kỷ XI ở Sdok Kak Thom
là có mối liên quan giữa Jayavarman II với triều đại Sailendra của
Indonesia, trước khi ông trở về Campuchia . Phần lớn bằng chứng này cho
thấy ông đã bị bắt làm tù nhân và đưa sang Java khi vị vua trước ông đã bị
hoàng gia Sailendra giết chết. Sự trở về Campuchia của ông làm một sự
kiện quan trọng trong lịch sử mà ông đã thiết lập một đế chế trải dài từ vịnh
Tonkin ( Việt Nam ngày nay ) ở phía đông tới Kanchanaburi ( Thái Lan
ngày nay ) về phía tây.
Trong cuốn Hoàng tộc Khơme, Ian Mabbeit và David Chandler đã thận