1015
Một nàng công chúa sau khi ñược giải thoát khỏi tay một người khổng lồ bèn
lấy một hoàng tử. Một hôm công chúa ñánh rơi chiếc giày trong một bể nước.
Một người ñánh cá bắt ñược ñem bán cho một hàng xén. Người này thấy giày
ñẹp ñem dâng vua. Đến lượt vua say mê chiếc giày, bèn hứa thưởng lớn cho
người nào tìm ra chủ nó. Một bà già nhận lời và tìm ñược. Bà này còn tìm cách
chiếm lấy lòng tin của công chúa, lọt ñược vào buồng công chúa, thừa dịp trộm
lấy cái bùa hộ mệnh của chồng nàng. Thấy chồng chết, công chúa ñể mặc cho
người ta mang mình ñến cung vua, mong tìm dịp báo thù cho chồng. Trong khi
công chúa tìm kế hoãn binh ñể khỏi lấy vua, thì người em chồng nhờ một vật
thiêng liêng ñã ñến ñúng lúc, cứu ñược anh sống lại và giải phóng cho công chúa
thoát khỏi tay vua.
Truyện sưu tầm ở Bắc Ấn:
Nhờ một chiếc nhẫn thần do một con rắn trả ơn, con của một lái buôn lấy ñược
nàng công chúa làm vợ. Hai người ở chung trong một lâu ñài bên bờ sông. Một
hôm người vợ ngồi gần mặt nước ñánh rơi một chiếc giày, chưa kịp vớt lên thì
giày ñã bị một con cá to nuốt mất. Gần ñó có vương quốc của một ông vua (rát-
gia). Những người làng chài ñánh ñược con cá to ñem dâng vua. Khi ñầu bếp mổ
ra thì bắt ñược chiếc giày ñẹp, ñem nộp. Vua cho truyền rằng ai là chủ chiếc
giày sẽ rước về làm hoàng hậu. Bèn sai các bà già trong kinh thành mang giày ñi
ướm chân. Kết thúc cũng gần với truyện trên.
Một truyện sưu tầm ở Ca-sơ-mia (Cachemire) thì thay vào giày là chiếc lược:
có một cô gái, một hôm chải tóc trước cửa sổ. Đang chải, cô ñể tạm lược trên
bậu cửa thì bỗng một con quạ sà xuống quắp ñi mất. Sau ñó nó ñánh rơi xuống
biển, bị một con cá nuốt vào bụng. Cuối cùng chiếc lược cũng vào tay ñầu bếp
nhà vua. Vua lấy làm lạ, cũng muốn biết mặt chủ nhân của chiếc lược bèn cũng
sai người ñi tìm. Kết quả vua lấy cô gái tìm ñược làm vợ, v.v... Xem thêm truyện
Ấn-ñộ ở trong cùng Khảo dị này. Ở ñây vật bị cá nuốt không phải giày hay lược
mà là một trang sức ñeo ở mũi (nô-dơ-ring).
Mô-típ dì ghẻ ñánh tráo con mình thay con chồng làm vợ vua (hay hoàng tử)
cũng ñược sử dụng phổ biến trong một loạt truyện cổ khác với dạng truyện Tấm
Cám. Dẫn ra sau ñây một số truyện tiêu biểu:
Truyện Pháp Cô Ma-ri ở túp lều trong rừng:
Một người ñàn bà có hai con gái: cô chị ở tỉnh còn cô em ở với mẹ trong rừng.
Một hôm cô em ñang kéo sợi, một ông vua ñi săn ghé vào thấy cô ñẹp muốn lấy
làm vợ, nhưng mẹ cô ghét cô, chỉ muốn giới thiệu cô chị. Mặc dầu vậy, ñám
cưới vẫn cử hành. Ít lâu sau nhà vua ñi ñánh giặc. Hoàng hậu về chơi với chị, bị
chị ghen tức nhảy xổ vào móc mắt, bẻ răng, cắt chân tay rồi bỏ vào rừng. Vì có
khổ người giống em, nên cô chị ñóng giả hoàng hậu vào cung. Hoàng hậu thật
