1013
Một truyện khác của Pháp:
Một hoàng hậu trẻ bị giết theo lệnh của hoàng thái hậu. Xác bị ném vào hồ
nước cạnh lâu ñài. Một cô gái khác ñược bí mật ñưa tới thay thế ñịa vị của
hoàng hậu. Một hôm vua ngồi ở cửa sổ thấy trong hồ nước có một con cá kỳ lạ
có ba màu: hồng ñào, trắng và ñen. Vua ngắm mãi khiến cho hoàng thái hậu bực
mình giết con cá. Hoàng hậu giả lúc ñó có thai ñòi ăn. Bỗng chốc trước cửa sổ
lâu ñài có một cây ba màu mọc lên. Bà già sai ñốt cây. Tro của cây bốc lên hóa
thành một lâu ñài rực rỡ có ba màu. Nhiều người trèo lên lâu ñài nhưng không
mở ñược cửa. Khi vua trèo lên thì mở ñược ngay. Vua bước vào thấy hoàng hậu
vợ mình vẫn còn sống.
Một truyện khác của Hy-lạp (Grèce) tình tiết có khác nhưng vẫn cùng dạng
người biến thành chim:
Hai người chị của hoàng hậu vốn ghen tỵ với số phận của em. Một hôm hai
người vào buồng hoàng hậu khi bà này sinh con. Họ cắm vào ñầu hoàng hậu một
cái kim thần. Tự nhiên hoàng hậu hóa thành chim bay ñi. Một trong hai chị lên
giường thay em làm hoàng hậu. Vua vốn có thói quen ăn sáng ở vườn. Một hôm
thấy có một con chim bay ñến hòi: - "Hoàng thái hậu, vua và hoàng tử ñêm qua
ngủ có ngon không?" - "Có" - "Mọi người ngon giấc nhưng hoàng hậu thì ngủ
một giấc không dậy nữa".
Những người làm vườn xin vua giết con chim, Vua cản lại. Mấy ngày sau,
chịm lại tới ñậu vào bàn ăn với vua. Nhìn thấy cái kim cắm trên ñầu, vua rút ra.
Chim lại hóa thành hoàng hậu.
Về hình tượng chiếc giày của Tấm rơi xuống chỗ lội, chúng tôi kể ra ñây hai
truyện biết ñược thời ñiểm sưu tầm (do ñó mới có cơ sở ñoán rằng kiểu truyện
Tấm Cám ñã ñược lưu hành từ khá xưa).
1. Truyện Ai Cập:
Một hôm có một kỹ nữ là Rô-ñô-pix ñi tắm ở sông Nin. Một con quạ tha một
chiếc giày từ tay cô hầu rồi bay ñến thành Mem-phix và thả rơi ñúng tà áo của
vua trong khi ông này ñang xử kiện giữa một tòa án lộ thiên. Nhận thấy chiếc
giày ñẹp, vua bèn sai người ñi tìm người ñàn bà chủ nhân chiếc giày. Người ta
tìm thấy Rô-ñơ-pix ở thành No-cra-tix dẫn về. Vua lấy làm vợ. (Truyện trên do
Xtra-bông (Strabon) ghi chép vào thế kỷ 3 trước công nguyên. Hai thế kỷ sau
một tác giả khác cũng người Hy-lạp là Ê-liêng (Éllien) kể lại có tô chuốt chút ít
và gán tên cho một nhân vật trong truyện là Pxam-mê-ti-quyx, vua có thật ở Ai-
cập).
