1060
anh ở trong hộp. Nhưng vì vội mở, một con khỉ chúa ñến bắt vợ ñem ñi mất.
Tìm mãi ñến một cái hang, nhờ có tắc kè kêu giúp làm cho hang nứt ñá lở, anh
mới ñược vào gặp vợ. Hai người lập mẹo lừa cả ñàn khỉ ñể trốn ñi. Dọc ñường
họ nhờ nhện giăng tơ phủ kín dấu chân, nhờ gà bới ñất xóa vết, lại nhờ châu
chấu lừa cho ñàn khỉ phải nhìn lên mặt trời chói mắt. Khi biết bị lừa, khỉ chúa
nổi giận, ñánh vào châu chấu, châu chấu ñậu ñầu khỉ này sang ñầu khỉ khác làm
cho khỉ chúa vụt lấy vụt ñể, nhưng khi chưa vụt thì chấu ñã bay mất, cuối cùng
ñàn khỉ chết hết. Trong khi tức ñến phát ñiên, lại bị một con nhái nép dưới chỗ
ngồi chế giễu, khỉ chúa tìm giết nhái, nhái lẻn ñi, hắn nhìn thấy hai hòn dái của
mình, tưởng là nhái bèn ñập mạnh vào dái nên chết luôn. Hai vợ chồng trở về an
toàn
1
.
Người Pháp có truyện Cô gái con vua và ba công trạng mà các dân tộc châu
Âu ñều kể giống nhau, cũng là một dị bản của truyện Quân tử:
Jăng bảo mẹ ñến hỏi cho mình cô gái con vua. Vua giao hẹn hễ làm tròn ba
việc sẽ gả. Trên ñường ñi ñến kinh ñô, Jăng gặp một ñàn vịt con do một vịt mẹ
dẫn ñi. - "Khéo kẻo giẫm vào con tôi, người ta vô ý ñã giẫm chết nhiều rồi ñấy".
Đáp: - "Đừng sợ, tôi xin cẩn thận". Lại ñi tiếp. Jăng gặp một ñàn cầy. Con cầy
mẹ cũng dặn ñừng giẫm phải con nó và Jăng cũng trả lời như trên. Sau ñó lại
gặp một ñàn ong, con ñầu ñàn cũng dặn: - "Khéo kẻo giết mất con ta" - "Đừng
sợ", Jăng bảo thế.
Đến cung vua, vua sai lấy chìa khóa tủ áo của công chúa ném xuống vực, bảo
tìm ñược sẽ gả. Jăng bối rối vì không biết bơi. Nhưng con vịt cái hôm nọ ñã lặn
xuống và lấy lên cho anh. Vua lại sai lấy một túi gạo, ném gạo vào một bụi cây
gai rậm, bảo nhặt ñừng ñể sót. Nhờ con cầy mà túi của anh lại ñầy, Jăng lại
thắng cuộc. Vua lại bảo công chúa cùng hai cung nữ trạc tuổi và trang sức giống
nhau ñứng trước một chuồng gà, bảo anh chỉ ñúng sẽ gả. Nhờ có ñàn ong hôm
nọ ñến ñậu ở vai công chúa, anh lại thắng và ñược vua y ước
2
.
1
Theo Truyện cổ dân gian Việt-nam, tập I.
2
Theo Đờ-la-ruy (Delarue) và Tê-ne-dơ (Ténèze). Truyện cổ tích dân gian Pháp.
