1089
Nhưng yêu tinh ñâu có ngờ trong khi hắn ñi vắng, thì thằng bé ñã gom góp
mọi thứ bảo bối rồi cưỡi ngựa về kinh. Đến nơi, nó ñi thẳng vào cung xin gặp
vua. Vua cho vào, nhưng vì không biết nó là ai, bèn hỏi: - "Mày là ñứa nào? Đến
ñây có việc gì?" - "Tâu bệ hạ thần là con trai của bệ hạ, do một trong bốn chị em
trước ñây bị bệ hạ ruồng rẫy ñẻ ra". Nói rồi thằng bé kể một mạch cho vua nghe
tất cả mọi chuyện, từ lúc mẹ và các dì nó bị ñuổi ra khỏi hoàng cung cho ñến lúc
nó ñánh lừa con yêu cái nắm ñược tang chứng trong tay. Đoạn nói tiếp: -
"Vương phụ từ bỏ những người vợ hiền thục ñể vui thú với yêu tinh. Hiện nay
tính mạng vương phụ như trứng ñể ñầu ñẳng...". Vua ñáp: - "Bảo hoàng hậu là
yêu tinh, việc ấy ta hoàn toàn không tin?". - "Nếu vương phụ không tin thì con
ñem con sư tử này chặt ñầu, sẽ biết hư thực". Bèn chặt con sư tử thành ba khúc.
Hoàng hậu ñang nằm trong cung tự nhiên ngất lịm rồi chết luôn. Trong khi ñó
yêu tinh mẹ ñang ở trên ñộng với yêu chúa cũng ngã lăn ra bất tỉnh nhân sự. Bấy
giờ vua mới nhận rõ sự thật, bèn sai ném xác hoàng hậu ra ngoài bãi. Thịt của nó
rữa nát biến thành ruồi, muỗi và các thứ sâu bọ. Vua bèn theo hoàng tử ñi thăm
các người vợ cũ. Đúng lúc bước chân vào nhà, hoàng tử cầm chén nước của yêu
tinh ñổ vào chiếc vịm ñựng mắt, thế là những con mắt bỗng dưng như có phép
thần, nhảy lên gắn vào hố mắt của bốn người ñàn bà. Mẹ hoàng tử và các dì của
nó lại nhìn thấy mọi vật và xinh ñẹp như xưa
1
.
KHẢO DỊ
Dân tộc Thái có truyện Ú Thêm, một dị bản gần của truyện trên:
Vua nước Cham-pa có một người vợ vốn là hầu gái trong cung, tên là Pa
Bương. Gần nước này hồi ấy có một nước quỷ gọi là Phi-nhặc, chúng chuyên
sống bằng thịt người, lại có nhiều phép biến hóa kỳ lạ. Một hôm có một quỷ cái
biến thành một cô gái ñẹp lấy tên là Khăm-ca, tìm ñến mê hoặc vua nước Cham-
pa. Vua không ngờ nó là quỷ liền lấy làm vợ, dần dần xa lánh Pa Bương. Khăm-
ca ñược yêu chiều, thường hành hạ Pa Bương, ñi ñến móc mắt nàng, gói lại ñịnh
dành gửi về cho mẹ mình. Bị mù, lại ñang có thai gần kỳ sinh, Pa Bương lần mò
ñến sống trong một hang ñá, sau ñó sinh ñược một ñứa bé ñặt tên là Ú Thêm.
Nhờ hươu, nai, chim chóc nuôi ăn chóng lớn, chẳng bao lâu Ú Thêm ñã biết ñào
củ hái rau nuôi mẹ.
Một hôm Ú Thêm ñào ñược một giỏ củ mài ñịnh ñem ra suối rửa, không ngờ
lỡ tay ñánh rơi, nước cuốn giỏ trôi ñi mất. Trong khi lội theo ñể vớt, chàng lạc
ñến một cánh ñồng rộng chưa từng thấy bao giờ. Bọn trẻ chăn trâu ở ñây thấy Ú
Thêm là người lạ, bèn thách vật với ñiều kiện nếu thua thì chúng mất gói cơm,
1
Theo "Lời kể của người ñáp cầu" trong Tạp chí Đông-dương (1904).
