1102
Nhưng thần thuồng luồng vẫn chưa hết giận, vì cho rằng bỗng tự dưng vô cớ
bị chia sẻ quyền hành là do ông Cộc mà ra. Bởi vậy thuồng luồng thỉnh thoảng
lại gây sự ñánh nhau với ông Cộc. Dân chúng ở hai bên bờ sông mỗi lần nghe
tiếng chuông, tiếng nước sôi ñộng ầm ầm thì biết rằng sẽ có cuộc giao tranh kịch
liệt. Về sau vua Thủy giận thuồng luồng "bất tuân thượng lệnh", bèn sai quân
kéo tới bắt sống, xích lại, giao cho thần núi ñịa phương canh giữ, còn ông Cộc từ
ñấy ñược cai quản cả hai khu vực.
Ngày nay, bên bờ Nam sông Kỳ-cùng, chỗ chân cầu tỉnh lỵ Lạng-sơn còn có
một hòn ñá lớn như hình cái ñầu. Còn bờ bên kia, trong một ngôi chùa cổ còn có
cái chuông bị xích, nhưng ñã ñứt mất một bên tai. Người ta nói cái ñầu bằng ñá
là do ông Cộc ñặt làm mốc, còn cái chuông là hiện thân của thuồng luồng bị thần
Núi xích tại ñây. Cái tên sông Kỳ-cùng cũng xuất phát từ cuộc ñầy ải ông Cộc
mà có
1
.
KHẢO DỊ
Về truyện Ông Dài ông Cộc, riêng miền Bắc có rất nhiều dị bản, phần nhiều
dưới dạng truyền thuyết, với hình ảnh con rắn bị bố mẹ nuôi chém ñứt ñuôi.
Vùng Lạng-sơn còn có người kể như sau:
Tại sông Kỳ-cùng có một ông lão nhà nghèo làm nghề chài lưới, có một ñứa
con trai. Một hôm, ông lão bắt ñược một quả trứng lạ rất lớn, ñem về giấu ở
thúng trấu rồi quên bẵng ñi mấy ngày, không ngờ trứng ñã nở ra một con rắn
trắng. Rắn quen với người và mỗi ngày một lớn. Ông lão mang rắn ñể thả sông.
Nhưng rắn lại về nằm lỳ ở nhà. Ông lão hỏi ñùa: - "Có muốn lấy vợ chăng?" Rắn
gật. - "Khi nào con thấy có người ñàn bà mặc áo ñỏ ñứng ở sông thì bắt lấy, tức
là người ra cưới cho mày ñó". Rắn lại gật tỏ ý bằng lòng, và còn dặn cứ gọi
"Banh Bạch" thì nó lên.
Về sau ông lão cưới vợ cho con trai mình. Một hôm cô dâu mới ra sông tắm
giặt bỗng mất hút. Ông lão giận lắm, gọi rắn lên ñịnh giết chết, nhưng nhát chém
của ông chỉ làm nó ñứt khúc ñuôi. Rắn báo cho ông biết: Vua Thủy cho hắn coi
khúc sông này và cám ơn bố nuôi về việc cưới vợ cho nó. Sau ñó, một hôm rắn
ñưa bố nuôi xuống chơi nhà mình ở dưới sông. Nhà hắn cũng có vô số ñồ ñạc
của cải, chẳng khác gì nhà giàu sang ở trên trần. Gặp con dâu, ông lão bảo nó bỏ
1
Theo Nguyễn Dữ Truyền kỳ mạn lục và theo Thiên lôi bị ñòn (Truyện cổ tích Việt-nam). Nhà
xuất bản Nguyễn Du, Hà-nội, 1957.
