1109
nhớ là mình ñã viết nhầm mấy chỗ. Anh lắc ñầu tặc lưỡi: - "Chết thật! Thế này
thì còn ñỗ với ñạt thế nào ñược nữa".
Lúc ông chủ khảo chấm ñến bài của anh thì thấy không thể ñỗ ñược. Sắp hạ
bút xuống phê chữ "liệt" (kém), chủ khảo bỗng thấy tay mình như bị ai giữ cứng.
Ông ñành phải bỏ bút xuống bàn. Bỗng ông cảm thấy buồn ngủ ríu mắt. Chợp ñi
một lúc, ông mơ màng thấy có một cô gái rất xinh tiến ñến trước mặt chắp tay
vái lia lịa, và nói: - "Đây là quyển thi của chồng tôi, xin ngài làm ơn rộng bút
cho". Tỉnh dậy, chủ khảo lấy làm lạ, bèn ñọc lại bài văn một lần nữa thì cũng lại
thấy không thể lấy ñỗ ñược. Toan cầm bút phê thì quản bút tự nhiên rơi xuống
ñất, ông chưa kịp nhặt lên bỗng lại chợp ñi, bóng cô gái lúc nãy lại hiện ra trước
mặt, một hai xin hãy vớt cho quyển văn ấy. Ông bèn hỏi: - "Nàng ở ñâu ta?"
Đáp: - "Tôi là con gái họ Nguyễn, quán xã Bình-quân, huyện Cẩm-giàng...". Thế
rồi bóng cô gái lại biến ñi. Chủ khảo giật mình tỉnh dậy. Ông hết sức ngạc nhiên,
miệng lẩm bẩm: - "Quái lạ, nhà thí sinh này hẳn có âm công gì ñây, nên âm hồn
theo từ xa ñến ñể báo, ta cũng không nỡ thẳng tay". Nghĩ vậy, cuối cùng cũng
lấy vớt cho ñỗ.
Hôm thầy cử - bây giờ ñã là quan tân khoa - cùng các bạn ñến chào chủ khảo,
thì ông này lưu một mình tân khoa họ Trần lại, ñoạn hỏi anh: - "Anh ñã có vợ
chưa?". Anh ñáp: - "Thưa chưa". - "Thế nhà anh có làm "âm công" gì không?".
Anh lắc ñầu: - "Tôi không nghe ai nói gì, chắc là chẳng có". Chủ khảo bèn kể
cho nghe về một cô gái hai lần báo mộng trong khi chấm bài, sau này ráp
"phách" mới biết ñó là bài của anh, rồi nói: - "Anh ñáng lý không ñược ñỗ vì bài
"văn sách" làm kém, ñược ñỗ cũng nhờ cô gái ấy". Nghe ñoạn, anh ngồi ngẫm
nghĩ hồi lâu, nhưng cũng không hiểu ra thế nào cả, ñành nói ít câu cảm ơn rồi
cáo từ ra về. Lần vinh quy ấy, quan tân khoa họ Trần nhắm người nhà phải sắm
thêm cái võng thứ hai. Anh dự ñịnh khi ñoàn về ngang ngôi nhà của người yêu
thì ñón nàng về, luôn thể "vinh quy cùng với vu quy một ngày". Không ngờ khi
xô cổng bước vào, ñã thấy một ngôi mả mới nằm lù lù ở giữa nhà. Anh giật
mình tưởng như có gáo nước lã giội vào lưng, nghĩ rằng lần trước mình gặp phải
ma. Lập tức anh cho người nhà ñi dò hỏi. Người nhà trở về báo cho anh biết ñó
là mả một cô gái con nhà phú ông nọ chưa chồng, nhưng bị hủi phải ở riêng tại
ñây, chỉ mới mất trong vòng nửa tháng nay. Bấm ñốt ngón tay anh mới biết
người yêu mất sau khi mình ñi một ngày. Sực nhớ tới câu chuyện kể của chủ
khảo, anh hết sức thương cảm, miệng lẩm bẩm: - "Như thế là hồn nàng ñã theo
ta ñễn kinh kỳ ñể giúp ta khỏi bị ñánh hỏng".
Sau khi công việc vinh quy ñã xong, anh tìm ñến nhà phú ông kể hết mọi việc
cho nghe, rồi nói:
- Mặc dù nàng ñã chết, cũng xin ông cho tôi ñược làm rể. Vì một ngày cũng là
nghĩa.
