1119
một hiếm. Ngày hôm kia, mẹ gà nhờ ñược vịt, chỗ quen biết chở qua sông hứa
sẽ xin ấp trứng ñể ñến ơn. Vì thế mấy hôm gà ñược no bụng. Nhưng khi nghe
Bụt bụt buộc tội vì ñã gây vạ cho chim ri gà ñờ người không biết tìn câu gì ñể
chống chế vì khu vực này không phải quê quán của mình. Hỏi ñến ba lần, gà
không trả lời ñược, nên bị Bụt giam lại.
Bầy con của gà có bốn con mái một con trống. Khi nghe vịt cho biết là mẹ
mình bị giam ở bên kia sông thì chúng nó hết sức hốt hoảng. Chúng khẩn khoản
nhờ vịt chở sang thăm mẹ. Bốn con gà mái nhớ thương mẹ quá tranh ñi trước.
Chúng nó chỉ biết kiếm sâu tìm mồi nuôi mẹ mà không biết kêu van với Bụt ñể
mẹ ñược tha, nên cuối cùng lại về không. Hôm sau ñến lượt con trống con ñi
thăm mẹ nó kể ñầu ñuôi sự tình vì sao Bụt bị bắt giam, gà trống con bèn ñi tìm
Bụt rồi phân trần:
- Bẩm ngài, ngài bắt giam mẹ con quả thật oan ức.
Bụt chau mày, hỏi:
- Lại còn oan nỗi gì. Nếu mẹ mày cứ kiếm ăn ở bên kia sông ñừng qua bên
này, thì làm gì có chuyện con sâu bò lên cắn quả na xanh, làm gì có chuyện quả
na xanh ấy ñứt cuống rơi vào mắt con nai ñể con nai kêu thét lên, rồi làm gì có
chuyện con châu chấu giật mình duỗi chân ñạp ñổ nhà chim ri và làm cho con nó
chết. Chính thủ phạm là mẹ mày, mày còn kêu oan nỗi gì.
Gà trống con lễ phép thưa:
- Bẩm ngài, chính vì thế mà con phải kêu oan cho mẹ con, vì rõ ràng trong lục
súc sáu loài, loài nào loài ấy khi sinh con ñẻ cái ñều ñược trời cho có sữa nuôi
con riêng loài gà chúng con thì tuyệt nhiên không có lấy một giọt sữa. Vì thế gà
phải chạy vạy tần tảo nuôi con. Mẹ con phải vất vả ñi các nơi khác kiếm ăn là
vậy. Bên kia người khôn của khó nên phải lần mò sang bên này. Tình cảnh khó
khăn buộc phải thế, ñâu có phải là tội tại mẹ con!
Bụt thấy gà trống con cãi cho mẹ có lý có lẽ, ñành phải thả cho mẹ nó về.
Thấy gà trống bé người mà khôn ngoan, ai nấy ñều khen ngợi. Từ ñó mỗi lần
có kiện tụng việc gì, người ta thường mang gà trống theo, hy vọng nhờ sự có
mặt của nó mới thắng kiện. Còn gà thì phải ấp trứng vịt ñể trả ơn, dòng dõi của
nó sau này vẫn thế
1
.
KHẢO DỊ
1
Theo lời kể của người Cao-Bằng.
