1151
Ta Luông khỏe mạnh, ñẹp trai, nhưng mồ côi, nhà nghèo, sống bằng nghề ñốn
củi và câu cá, có giọng hát rất hay làm cho các cô gái trong vùng mê như ñiếu
ñổ, nhưng anh chưa ñể ý một ai. Gần vùng có một vực sâu ăn thông với các sông
hồ gọi là Vũng-sâu. Ta Luông ngày ngày câu ở ñây. Tiếng hát của anh vang ñến
tận thủy phủ làm cho vua ở ñây là Long vương nghe mê mẩn, ngày nào cũng
biến thành một con cá nhỏ ñến nghe. Không ngờ một hôm có một ông lão kéo
vó gần ñó cất ñược "cá nhỏ". Thấy cá ñẹp, Ta Luông xin về chơi nhưng không
biết bỏ vào ñâu, cuối cùng lại thả xuống vũng. Được giải phóng, Long vương
cảm ơn anh bằng cách cho người lên mời ân nhân xuống chơi thủy phủ, ñãi anh
rất hậu, và khi anh về tặng anh một bình nước thần có thế làm mưa lụt. Như các
truyện trên, công chúa con gái Long vương sau khi gặp Ta Luông mê anh ñến
tương tư thành bệnh. Long vương can không ñược, cuối cùng cho lên trần lấy Ta
Luông nhưng bắt thu hết phép mầu. Công chúa hóa thành con cá vàng theo trận
mưa rơi xuống ở nhà Ta Luông, ñược anh nuôi trong một vại nước. Từ ñấy nhà
Ta Luông ngày ngày có cơm canh dọn khi anh vắng mặt. Anh ñể tâm rình, và
cuối cùng biết cá vàng chính là nàng công chúa mà anh gặp ở thủy cung và anh
cũng thầm yêu trộm nhớ từ ngày ở thủy phủ về. Từ ñấy họ thành vợ chồng.
Nhưng công chúa rất ñẹp khiến Ta Luông không muốn xa vợ giây phút nào.
Vợ bèn tự vẽ chân dung của mình cho anh ngắm nghía trong lúc ñi làm. Bức
tranh ấy một hôm không phải bị quạ tha mà bị một cô láng giềng của Ta Luông
vì ghen yêu nên trộm lấy ñem dâng một tên vua hiếu sắc. Thế là trong khi Ta
Luông vắng nhà, vua cho lính bắt vợ chàng về kinh. Nhận ra dấu hạt cải do vợ
rắc. Ta Luông tìm ñến kinh ñô. Trong khi ñó thì tên vua vẫn chưa chinh phục
ñược cô gái thủy phủ, vì từ lúc vào cung nàng vẫn không chịu nói cười. Và nàng
chỉ cười khi nghe tiếng hát của chồng từ ngoài cổng thành. Thấy vậy, vua sai
ñưa Ta Luông vào. Cũng như truyện Ai mua hành tôi, nhưng ở ñây không có
gánh hành, vua buộc chàng ñổi áo quần hy vọng có giọng hát hay như anh ta.
Vừa ñổi xong thì Ta Luông ñã hô lính chém chết vua và khi bọn lính nhận ra Ta
Luông không phải là vua thì chàng ñã giội bình nước thần, thành một trận lụt,
nhận chìm hết chúng. Ta Luông từ ñó lên ngôi vua
1
.
Loại truyện cùng một sơ ñồ như các truyện trên có khá nhiều ở các dân tộc anh
em cũng như ở Đông nam Á, nhưng mỗi truyện có ít nhiều tiến triển và sắc thái
khác nhau. Ví dụ truyện Nàng Long Nữ và chàng Tam Lan của Trung-quốc cũng
nói ñến một chàng trẻ tuổi có tiếng ñàn (hay sáo) tuyệt vời làm cho con gái Long
vương nghe mà mê mệt và thầm yêu trộm nhớ, nhưng cũng bị bố giam giữ
không cho liên lạc với người yêu như truyện của ta. Cuối cùng ñược một nhân
vật khác giúp, chàng trẻ tuổi dọa ñun sôi nước biển khiến cho Long vương
hoảng sợ, buộc phải ñể cho ñôi bên lấy nhau, v.v... Xem thêm các truyện Chàng
1
Theo Hoàng Quyết, Hoàng Thao, Mai Sơn,... sách ñã dẫn.
