1182
- Lúc sáng ra ñi không có tiền, ñịnh hỏi mượn mấy người quen, họ cũng không
sẵn. Nhân có nhà hàng tóc giả cần mua mấy lọn, sẵn có mớ tóc dài, tôi liền bán
ñi. Một ñời một kiếp bạn mới ñến chơi nhà, không lẽ ngồi nhìn nhau suông tình
ư? Anh ñừng ngại, tóc cắt ñi rồi nó lại mọc, lo gì.
Tùng hết sức xúc ñộng về hành ñộng của vợ Mai. Anh bèn nói thật với bạn
biết, nào chuyện mình thi ñỗ làm quan, cất công tìm bạn, rồi ñến nhà Trúc ñược
y ñối ñãi tệ bạc thế nào, v.v... Nói xong, Tùng lục tay nải ñưa ra cho vợ Mai một
hộp trầu bằng vàng, và nói:
- "Hàm răng cái tóc là góc con người", tôi rất ân hận không ñược biết trước ñể
ngăn chị ñừng bán mất mái tóc quý giá. Nhưng cũng nhờ ñấy mà tôi mới biết
ñược tấm lòng vàng của chị. Bây giờ xin tặng chị vật này, chị cứ bán ñi mà tiêu,
sau này tóc dài, sẽ lại kiếm cách ñi làm ăn.
Sau khi trở về ñược ít lâu, Tùng lại cho người ñưa tiền ñến cho Mai và cho
Mai ñi Nam-ñịnh học nghề thuộc da. Khi học ñã thành nghề, Tùng còn giúp Mai
mở một xưởng thuộc da ở ngay tại làng. Công việc kinh doanh của họ ngày một
phát ñạt. Mai - còn ñem nghề của mình truyền bá cho dân làng. Nghề thuộc da
trở thành một nghề làm ăn thịnh vượng chưa từng có trong một vùng.
Còn Trúc mãi về sau mới nghe tin Tùng ñã làm quan to ở kinh thì lấy làm ân
hận. Kế ñó lại nghe tin Mai nhờ Tùng mà làm ăn khấm khá. "Phải chi hồi ñó ta
tiếp bạn ta cho hậu, thì lo gì bạn ta lại không chạy cho ñược một chút phẩm
hàm", hắn bụng bảo dạ thế. Một hôm, hắn bèn khăn gói lần lượt tìm ñến nhà hai
người thăm hỏi. Song ñến nhà ai, hắn cũng ñược tiếp ñãi một cách nhạt nhẽo.
Hắn ñành tiu nghỉu trở về
1
.
KHẢO DỊ
Về chỗ mở xưởng thuộc da, ở Hà-tĩnh còn có người kể là giúp vốn buôn da
trâu bò.
Trung-quốc có một vở tuồng ñời Nguyên nhan ñề Bà mẹ họ Đậu cắt tóc lấy
tiền thết khách có nội dung gần giống với truyện của ta:
Có anh chàng họ Đậu vì nhà quá nghèo, không biết lấy gì ñề tiếp ñãi ông bạn
làm quan ñi kinh lý trong quận, bèn viết bức thiếp cầm ñồ lấy mấy quan tiền.
Khi biết rõ chuyện, mẹ chàng buộc con phải mang ñi trả, rồi cắt tóc mình bán
cho người ta lấy 5 quan. Nhờ vậy, anh chàng họ Đậu thết khách tử tế.
1
Theo Lăng-ñờ (Landes), sách ñã dẫn; và theo lời kể của người Hà-tĩnh (Mạnh Sào Quan).
