1180
180. BÁN TÓC ĐÃI BẠN
Ngày xưa, có ba người học trò là Tùng, Trúc, Mai, quê ở ba miền khác nhau,
tình cờ cùng học với nhau một thầy. Cha mẹ họ ñều nghèo túng nhưng vẫn cố
gắng cho con ñi học. Trong những ngày xa nhà vùi ñầu vào sách vở, bộ ba ấy
kết bạn và nhau rất thân thiết. Họ ước với nhau rằng nếu sau này người nào làm
ăn khấm khá thì sẽ không quên những người cùng sống trong buổi hàn vi, và sẽ
cố tìm cách giúp ñỡ bạn qua cơn nghèo ngặt. Sau một thời gian học hành, cả ba
người ñều vì hoàn cảnh nên từ giã nhau mỗi người ñi một ngả.
Tùng là người thứ nhất có số phận trở nên may mắn. Sẵn có óc thông minh,
anh cố công theo ñuổi nghiệp sách ñèn. Vì nghèo rớt mùng tơi, anh cầy cục theo
hầu một cụ Nghè ñể vừa ñược ăn vừa ñược học. Thấy anh học giỏi, cụ Nghè hết
lòng dạy dỗ, coi anh như con. Trải mấy năm trường sôi kinh nấu sử, cuối cùng
anh thi ñỗ tiến sĩ và ñược bổ làm quan ở kinh ñô. Từ ñấy cuộc sống của Tùng
lên như ñiều gặp gió, khó có ai theo kịp.
Tuy sống trong cảnh giàu sang, Tùng vẫn không quên những người bạn ñèn
sách xưa kia. Cho nên, một hôm, Tùng xin phép nghỉ việc công ñể ñi tìm bạn.
Sợ ñi có cáng xá lính hầu sẽ làm phiền ñến mọi người, nên anh cải trang làm
một người dân thường. Không bao lâu anh ñã tìm tới nhà Trúc, một trong hai
người bạn thân ngày trước.
Lại nói chuyện Trúc từ ngày thôi học, ñược thừa hưởng một phần ruộng ñất
của ông bà bên ngoại ñể lại. Hắn ta biết cách xoay sở và chịu khó. Vì thế chỉ
trong mươi năm, hắn ñã trở nên khá giả: ruộng sâu trâu nái, vườn cau ao cá ñủ
cung cấp cho hắn và gia ñình sống một cuộc ñời sung túc. Nhưng Trúc tính khí
biển lận. Tuy giàu có, hắn vẫn không muốn mất cho ai một ñồng một chữ nào.
Cũng vì thế, hắn quên mất cả những lời hứa hẹn với mấy người bạn nối khố
ngày xưa: - "Ôi dào! Tìm làm gì cho mất công. Các ông ấy cũng chả nhớ gì ñến
bạn nữa là ta". Nghĩ vậy, Trúc rất yên tâm về hành ñộng của mình.
Khi gặp Trúc, thấy Trúc giàu có, ñể thử lòng bạn cũ. Tùng không nói vội ñến
hoàn cảnh ñỗ ñạt của bản thân: chỉ cho biết rằng vì nhớ bạn nên anh tìm ñến nhà
chơi. Thấy bộ dạng bề ngoài của Tùng. Trúc ñoán già ñoán non rằng Tùng may
lắm mới ñủ ăn, nay tìm ñến nhà mình không khéo lại dụng tình vay mượn chi
ñây. Nghĩ vậy, sau khi chào hỏi Tùng, Trúc cũng làm ra vẻ khó khăn: - "Thú
thực với anh nếu không mắc mấy chuyện làm ăn thất bát thì tôi ñâu có thua em
kém chị thế này. Hồi ấy tôi ñã ñịnh ra ngoài Huế tìm anh, nhưng vì mấy trận mất
mùa liên tiếp, kế ñó là một trận ñói khủng khiếp, trong nhà có mấy thửa ruộng tổ
nghiệp phải cầm ñi, gần ñây mới chuộc về ñược."
