1178
Sai ñem chiếc giày tìm tung tích,
Đến nhà họ Trương quả thấy vừa.
Thoạt ñầu cô nàng chưa nói rõ,
Ngập ngừng câu ñược, câu nức nở.
Bỗng nhảy ôm khóc thây Lý lang
- "Duyên ñà chẳng hợp, xin cùng lỗ!"
Nhờ thế âm dương cảm cách nhau,
Giấc mơ biền biệt lại tỉnh mau.
Ná Sở không chiêu, hồn tự lại,
Cung Tần có hẹn, phượng càng gào.
Sống lại ngày nay nhờ ai hỡi,
Cùng lạy thiếu sư ơn ñức xối.
Thiếu sư bỏ về cười mà rằng.
Ta vì các ngươi thành mụ mối...
Trung-quốc có quyển Chiếc giày ñể lại làm chứng mà các nhà sân khấu ñã
biên soạn thành vở tuồng vào ñầu thế kỷ XIX, gần với truyện của ta:
Một cô gái mười tám tuổi coi một cửa hàng hương. Nàng yêu một học sinh tên
Quốc Loa và ñược yêu lại. Một hôm nàng hẹn tình nhân ñến một ngôi chùa. Anh
ñến quá sớm và nhân ngồi chờ, có làm mấy chén rượu hâm nóng của một quán
hàng gần ñấy. Uống xong nằm say như chết. Khi cô nàng ñến, anh còn say lử, cô
bèn ñặt lên thân người yêu một chiếu giày thêu của mình bọc trong một khăn là,
rồi bỏ về. Quốc Loa tỉnh dậy thấy chiếc giày thì hối hận vì ñã lỡ hẹn với bạn
tình. Chàng bèn nuốt luôn chiếc khăn, rồi bỗng nhiên nằm vật xuống.
Tiểu ñồng của người học trò ñi tìm chủ, ñến chùa thì ñã thấy chủ bất tỉnh nhân
sự. Cho là sư chùa ñã giết chủ mình, hắn vội cáo lên quan. Quan bắt sư tra khảo.
Nhưng vì có chiếc giày thêu, người ta bổ ñi tìm. Bắt ñược cô gái hàng hương
ñem về tra hỏi. Cô ñến, thấy có tý góc khăn thò ra ở miệng anh chàng, bèn kéo
mạnh. Khăn vừa lôi khỏi miệng thì anh chàng cũng tỉnh dậy như không việc gì.
Kết quả quan mắng cho chị ta một trận vì tội dùng chùa làm nơi hẹn hò dâm
ñãng, và buộc hai người lấy nhau. Họ không mong gì hơn thế
1
.
1
Theo Việt-nam cổ văn học sử, Nhà xuất bản Hàn Thuyên, Hà-nội, 1942.
