1195
bộ hạ nhà Trời (ở ñây là thần Sét) xuống buộc nàng phải trở về nếu không sẽ
giết cả chồng lẫn con. Nàng tiên bèn lấy ba ống nứa vắt sữa ñể lại cho con, cắt
một nắm tóc ñể lại cho chồng, rồi theo thần Sét về trời; không có chuyện tìm
cánh hoặc bay thử cho chồng xem. Trở về thấy mất vợ, anh chàng cũng ñược
con công sắt (không phải do thần mà là do thợ rèn chế ra) biết bay. Sắp tới thiên
ñình, còn phải vượt một con sông. Chồng ñã thấy vợ ngồi giặt áo ở bờ bên kia,
nhưng chim sắt không thể vượt nổi. Hai bên chỉ trông nhau mà khóc.
Dân nhà trời thấy vậy bèn họp nhau lại xin phép vua cho họ gặp nhau. Nhưng
vua ñã có ý ñịnh gả nàng cho người nhà trời, nên không thuận. Nhưng dân lại
dùng áp lực buộc vua phải theo. Cuối cùng vua nhận, nhưng buộc chàng trai
phải chịu ba cuộc thử thách: 1) phải nhặt cho hết số vừng gieo trong một cánh
rừng dài khoảng chim bay mỏi cánh (nhờ có chim sẻ giúp trong việc này); 2)
phải ăn cho hết ớt chín trong một khu rừng toàn ớt (nhờ có thầy cúng hóa thành
chim chào mào ăn hộ); 3) phải làm một ngôi nhà ñẹp giữa sông (nhờ thần Cá ra
lệnh cho các giống thủy tộc cùng nhau làm nên kỳ công này, gần giống với
truyện Ba-na (Bahnar): Vua Rơ, anh Hơ-rít và con thỏ, xem Khảo dị, truyện số
80), nên vợ chồng mẹ con gặp nhau. Trong khi ñó vua nhà trời vì có cái hứng
nhóm lửa trên ngôi nhà mới, nên giống thủy tộc thấy nóng lần lượt trốn chạy làm
cho vua và bộ hạ chết ñuối. Vì thế anh chàng ñược dân nhà trời cho thay vua cai
quản thiên ñình
1
.
Truyện Đươm Be của dân tộc Ca-tu cũng là một dị bản của hai truyện trên.
Trong truyện này, cuộc chiến ñấu của chàng trai lấy vợ tiên không phải diễn ra ở
trên trời, mà ở ngay trên mặt ñất.
Một ñứa bé vừa sinh ra ñã có răng, biết ñi, biết nói, nên bị bố mẹ ñem bỏ trên
rừng. Tuy vậy nó vẫn sống bằng cách ñi trộm ngô khoai rau trong các nương
rẫy. Không ngờ một hôm ñến trộm của ông nội thì bị bắt. Từ ñấy em ở với ông,
ñược ông thường cho ñi câu, ñặt tên là Đươm Be (chàng lưỡi câu). Cũng có tình
tiết gặp hai nàng tiên xuống gần chỗ mình câu. Nghe lời ông nội xui, chàng trộm
lấy áo quần nàng tiên rồi chạy. Nhưng gần như truyện trên, nghe tiếng gọi của
nàng tiên. Đươm Be quay lại, nên người chàng tự nhiên trở thành mềm nhũn rồi
tan ra như bãi cứt trâu. Chiều tối, người ông không thấy cháu về, bèn ñốt ñuốc ñi
tìm. Ở ñây chàng sống lại không phải do phép trời mà do người ông lấy lá gói
ñem về bỏ vào nồi ñun ñổ ra sàn. Sau ñó, Đươm Be lại ñến trộm áo quần hai
nàng tiên rồi chạy, nhưng nhờ ñề phòng trước, không quay cổ lại, vì vậy hai
nàng trở thành vợ chàng. Ở ñây hai nàng hóa phép làm cho chồng có ñủ ñồ dùng
thức ăn rất sung sướng.
1
Theo Truyện cổ dân gian Việt-nam, tập II, ñã dẫn.
