1198
lửa ñốt cháy hắn trong chớp mắt. Anh ñoạt ñược của hắn một con voi cưỡi về
làng sống sung sướng với cô vợ tiên
1
.
Truyện của dân tộc Vân-kiều: Tiều Ca-lang:
Một anh chàng mồ côi nhờ cứu một con "tru" nên ñược nó ñưa về kết nghĩa.
Nó giúp cho anh thực hiện ñược ý ñịnh là lấy một trong tám nàng tiên thường
xuống tắm ở khe, không phải bằng cách giấu áo, khăn, hay giấu cánh như các
truyện trên, mà bằng cách kéo chân giữ nàng ở dưới nước. Tiều Ca-lang, chồng
chưa cưới của nàng tiên này, hay tin xuống cứu, nhưng hễ sà xuống mặt nước thì
"tru" lại kéo nàng tiên xuống vực, hễ bay lên lại cho nổi lên. Mấy lần như vậy
Tiều Ca-lang dành bỏ (Theo phong tục người Thượng, người ñàn ông phải có
phận sự bảo vệ (tơ-chơng) người yêu, nếu không làm tròn thì coi như hủy bỏ
hôn ước). Bấy giờ, chàng mồ côi ta mới làm bộ cứu vớt, trước hết chiếm lấy ñôi
vòng tay của nàng là vật mầu nhiệm có thể bay ñược. Sau ñó, anh ñưa nàng về
làm vợ, cũng ñẻ ñược một trai, rồi cũng ñi vắng, ñể cho vợ ngẫu nhiên tìm ñược
một chiếc vòng và bay về trời như các truyện trên. Mất vợ, anh nhờ "tru" giúp
cho chiếc áo biết bay, cây gậy thần, lại nuôi giùm ñứa bé ñể anh lên trời tìm vợ.
Anh dừng lại ở bến trời xin nước của một bà già uống ñỡ khát, bỏ chiếc vòng tay
của vợ vào bầu cho vợ biết là mình ñã lên. Nhưng vợ anh lúc này ñã là vợ của
Tiều Ca-lang. Hay tin anh lên, Tiều Ca-lang sai hai con gà khổng lồ ra ñánh.
Anh lập mẹo cho hai con ñánh nhau, một con chết, còn một con bị anh dọa chạy
về. Tiều Ca-lang lại sai hai con trâu, rồi hai lợn khổng lồ ra, nhưng anh ñều lập
mẹo và kết quả cũng diễn ra như trước.
Bị mất ba con vật quý, Tiều Ca-lang ñành ñể anh vào, nhưng lại hóa phép làm
cho con ñường từ bến ñến nhà mình như một sợi da trâu, ñi rất nguy hiểm. Gậy
thần ñã giúp anh thành công. Tiều Ca-lang lại hóa phép làm cho các nấc thang ñi
lên sàn nhà ñều sắc như lưỡi dao bật ngửa; cũng lại nhờ gậy thầy nên anh dù bị
buộc ñi bằng ñầu gối, vẫn không việc gì, trái lại Tiều Ca-lang trèo lên thì bị lưỡi
dao cắt ñứt gối phải bó thuốc bảy ngày mới lành. Đến ñây, tình tiết của truyện có
phần giống với tình tiết của truyện Quân tử (số 183, tập IV), Tiều Ca-lang buộc
anh chàng chỉ ñúng buồng vợ anh trong số ba mươi buồng, anh vẫn nhờ gậy thần
chỉ hộ bằng cách làm tiếng mèo kêu. Tiều Ca-lang lại bảo ba mươi người vợ
giấu mặt, chìa mỗi người hai ngón tay trỏ cho anh nhận ra vợ, ñúng thì lấy, nếu
không thì bắt làm tôi. Gậy thần lại sai ruồi vàng chỉ hộ. Tiều Ca-lang ñành phải
trả vợ cho anh, nhưng còn muốn ám hại kẻ tình ñịch bằng cách ñãi một bữa rượu
có pha thuốc ñộc. Gậy thần lại giúp anh bằng cách cho mối ñục thủng ñáy vò.
Thấy anh không chết, Tiều Ca-lang ñâm ngờ, uống thử thì bị thuốc làm cho mê
man.
1
Theo Truyện cổ Ba-na, tập II.
