1222
Nước Út-ta-ra thịnh vượng nhờ một con rái thần giúp. Nó cho vua bốn giếng
ñầy của cải ở bốn góc hoàng cung. Hoàng hậu lại sinh ñược hoàng tử ñặt tên là
Su-ñạt-na-ku-ma-ra vốn là Bồ tát giáng sinh. Một ông vua láng giềng ghen tỵ,
sai một Bà-la-môn ñi giết con rái cá. Nhưng rái cá nhờ một người ñi săn giúp ñỡ,
giết ñược ñạo sĩ. Lại nhờ có dây thừng của rái, người ñi săn bắt ñược chim thần
Kin-na-ri tắm ở hồ bằng cách giấu cánh và ñuôi. Đó là công chúa Nân Ma-nô-ra,
con gái vua núi Cai-lát. Hắn ñem dâng hoàng tử làm vợ. Trong lúc hoàng tử bận
ñi ñánh dẹp thì vua cha mộng thấy ruột non lòi ra ngoài. Thầy bói cho biết phải
giết mọi thú vật, vùi vào than hồng làm nghi lễ. Nghe lời ñại thần, vua còn muốn
hy sinh cả cô dâu. Sắp bị bắt thì nàng xin lại ñược ñuôi và cánh, nên lúc vệ binh
ñến, công chúa ñã bay lên trời, không quên trao nhẫn và khăn choàng cho một
pháp sư bảo ñưa lại cho chồng.
Hoàng tử thắng trận trở về thấy mất vợ, xin phép ñi tìm. Nhờ pháp sư chỉ
ñường, phải khó khăn lắm mới vượt bao hiểm trở ñể ñến nơi vợ ở. Thấy một thị
tỳ ñội nước về cho công chúa, hoàng tử bỏ nhẫn vào bình và ñỡ bình lên ñầu cho
thị tỳ. Khi thị tỳ dội nước cho công chúa thì nhẫn theo dòng nước lọt vào ngón
tay của nàng. Biết là chồng ñã ñến, nàng báo cho bố mẹ ñi ñón phò mã vào
hoàng cung. Bố mẹ vợ tiếp ñón chàng rể tử tế, nhưng không trả lại vợ. Tức
mình, hoàng tử bắn một phát thị uy. Bại trận, vua cho các công chúa ra cho
chàng nhận mặt. Họ giống nhau quá làm cho hoàng tử bối rối. Nhờ có thần Đế
Thích hóa làm con ruồi vàng ñậu vào Nân Ma-nô-ra, nên chàng nhận ra. Hoàng
tử ôm vợ vào lòng. Sau ñó hoàng tử và vợ trị vì nước Út-ta-ra.
Người Phu-noi và người Lào tin rằng họ là con cháu thần chim Kin-na-ri. Hội
lớn ñược tổ chức tám hay mười năm một lần, trong có ñiệu múa chim, có vũ sĩ
ñeo mặt nạ, khoác cánh và ñuôi chim làm bằng tre. Nơi hoàng tử tìm thấy Nân
Ma-nô-ra gọi là Phu-pha (ở Phong-sa-lỳ). Hồ mà thần Kin-na-ri tắm là hồ Nàng
Ba cách ñấy bốn cây số
1
.
Người Cham-pa còn có truyện Công chúa Xa I-nỡ:
Nước Cham-pa có một công chúa ñẹp tên là Xa I-nỡ bị một ông vua láng
giềng bắt làm vợ, nàng sinh một ñứa con. Người anh của công chúa là Pô Ca-thít
không chịu lên ngôi nếu dân không tìm cách ñem em gái mình về. Nhờ thầy bói
cho biết chồng công chúa cùng ñứa con ñi vắng dài ngày, dân bèn cử ra ba người
giỏi có mưu mẹo ñem theo ba chiếc vòng (hoặc nhẫn) có dấu hiệu vua Cham-pa.
Họ ñến chực ở bờ giếng hoàng cung mà cung nữ của Xa I-nỡ thường ñến múc
nước. Khi giúp cho người cung nữ bưng vò nước nặng ñặt lên ñầu, họ lén bò vào
vò một chiếc vòng. Xa I-nỡ rửa mặt thấy chiếc vòng rơi ra, nhận ra dấu hiệu của
1
Theo Văn hóa nguyệt san, số 29 (1958).
