1239
Một truyện Sự tích mặt nạ (hổ phù) có nội dung giống truyện trên, chỉ khác kết
thúc:
Một cặp vợ chồng có con mới sinh. Chồng bỗng có lệnh ñi thú. Vợ một mình
ñêm ñêm chỉ vào bóng bảo con ñó là bố. Vì thế khi bố về, ñứa con không chịu
cho bế: - "Bố tôi khác kia. Bố tôi tối tối ñến với mẹ". Chồng liền nghi vợ có sự
tằng tịu bậy bạ. Hai vợ chồng xô xát, kết cục vợ cũng ñi trầm mình.
Trước khi nhảy xuống nước, khấn: - "Nếu là oan xin cho hóa làm ngọc trai ñể
bày tỏ cho mọi người biết". Quả hóa làm ngọc trai. Thấy oan, chồng làm ñàn
tràng xin cho gặp mặt vợ. Vợ cũng cho gặp, nhưng chỉ nổi khuôn mặt lên khỏi
nước. Người ta nói: "Chỉ có mặt nạ không có người nạ". Từ ñó, nhà ñiêu khắc
nghĩ ra lối chạm mặt nạ (hổ phù hay rồng ngang)
1
.
Trung-quốc có một truyện vì ghen tuông ít nhiều có dáng dấp như truyện Vợ
chàng Trương:
Năm Càn Long thứ ba, ở một vùng nọ tự nhiên sét ñánh chết một người lính.
Người ta thương hắn vốn người tốt nết mà không may chết oan. Nhưng có một
người lính già khác cùng cơ ñội với hắn, kể cho nghe câu chuyện như sau: - "Có
lẽ gần ñây hắn ăn ở tốt với mọi người. Nhưng cách ñây hai mươi năm, trong một
trận ñánh, hắn phạm một tội tày trời mà vì tôi là bạn cùng ngũ nên tôi biết. Hôm
ấy quan tướng rảnh việc quân, ñi săn ở ñỉnh núi Cao-ñình, hắn ñược theo ñóng
trại ở bên ñường. Buổi chiều hôm ấy có một sư nữ ñi qua.
Thấy vắng vẻ, hắn kéo sư nữ vào trại. Sư nữ chống cự bị hắn xé quần. Nhưng
sau sư nữ chạy trốn ñược. Hắn ñuổi theo, vì trời tối, cây cối lại rậm rạp nên
không tìm ra. Sư nữ trốn ñược vào một nhà nọ, trong nhà chỉ có một người ñàn
bà trẻ và một ñứa bé con chồng. Người ñàn bà từ chối không cho trọ nhưng sư
nữ hết sức kêu nài, và kể chuyện vừa rồi cho nghe. Cảm ñộng, người ñàn bà cho
vào và cho mượn một cái quần mặc. Sáng dậy sư nữ từ tạ ra ñi, hứa mai sẽ trả.
Sau ñó chồng người ñàn bà ñi ñâu mới về, vì áo quần bẩn bảo vợ lấy ñồ thay.
Vợ vào buồng chỉ thấy quần của mình, mới biết là ñêm tối ñưa nhầm quần của
chồng mình cho sư nữ. Chưa biết trả lời sao với chồng, thì ñứa bé ñã nói ngay: -
"Có một ông sư cả ñêm tới ñây lấy quần mặc". Bố nó căn vặn, ñứa bé kể lại mọi
chuyện theo nó thấy. Chồng hỏi vợ, vợ ñáp: - "Đó là một ni cô". Chồng không
nghe, nổi ghen ñánh vợ tàn tệ, rồi kể chuyện cho xóm giềng. Vợ phẫn uất treo cổ
tự tử. Sáng hôm sau, sư nữ mang quần tới trả kèm theo một thúng quà. Vừa thấy
sư nữ ñứa bé nói: - "Đấy, ông sư hôm ấy ñã ñến". Bố nó biết là nhầm, hối hận,
1
Theo lời kể của người Thanh-hóa. Một truyện khác kể sự tích mặt nạ như sau: Ngày xưa vua
Vũ ñi tuần du mặt biển. Các loài thủy tộc ñều ngoi lên mặt nước ñể chầu. Có con nạ (rồng) vì
thân thể to lớn quá chỉ nổi lên có cái mặt, còn thân thì bị các con vật khác chen lấn che lấp nên
không lộ ra: Do tích này mà có tiếng "mặt nạ". (Theo tạp chí Phương Đông số 7, 1972).
