1263
- Khốn nạn! Mấy con lợn thì làm gì biết bay mà phải dứ. Anh cứ mua ñưa về
ñàng hoàng chả phải thử làm gì mất công.
Ít ngày sau anh lại mang tiền ñi. Lần này anh mua ñược một gánh nồi ñất. Nhớ
lời vợ dặn anh cứ gánh nồi ñi nghênh ngang giữa ñường. Người ñi ñường gặp
anh ñều phải tránh xuống ruộng. Không ngờ hôm ấy có một bầy trâu ñến mấy
chục con ñược chủ lùa ñi ăn. Đường hẹp, trâu không biết tránh nên va vào gánh
nồi của anh vỡ gần hết. Anh về kể lại với vợ. Vợ bảo:
- Chết nỗi. Nồi là vật dễ vỡ, gặp trâu bò hay con vật nào khác thì ta phải tránh
ñi lối khác, hoặc cho cho chúng ñi qua sẽ gánh về cũng không muộn.
Ít lâu sau nữa, anh lại ñi buôn. Lần này anh mua ñược một gánh vôi ñá mới
nung. Gánh về dọc ñường anh thấy có một con chuột chết nằm chính giữa mặt
ñường. Nhớ lời vợ dặn, anh lẩm bẩm: - "Chà chà, có con vật này nằm cản ñường
ta phải tránh nó mới ñược!". Nghĩ vậy anh không dám bước qua con chuột, bên
lội xuống ruộng nước ñể tránh.
Nhưng không ngờ nước ở ñấy hơi sâu, vôi ñá chạm phải nước tự nhiên sôi lên
ầm ầm, anh hoảng quá vứt cả gánh mà chạy. Về nhà anh khóc lóc kể lại cho vợ
hay. Người vợ giẫm chân kêu trời, ñoạn bảo anh:
- Quả là không ai ngu ngốc bằng anh. Thôi bây giờ tiền trong nhà chẳng còn
một ñồng ñể buôn với bán nữa rồi. Ngày mai anh tìm cách gì kiếm lấy ít quan
mà tiêu.
*
* *
Hôm khác, Ngốc ta bỏ nghề buôn, quyết ñịnh làm nghề ăn trộm. Chờ tối ñến,
anh lẻn vào nhà một người nọ trong lúc họ còn ngủ say. Cuối cùng anh cũng lần
mò lục tìm ñược một số tiền. Nhân trong nhà ñèn chưa tắt, anh ñưa ñến gần ñể
ñếm và nhờ tinh mắt anh phân biệt ñược mấy ñồng "xoèng"
1
. Anh liền tìm ñến
chỗ chủ nhà ngủ, lay họ dậy và nói:
- Dậy! Dậy mà ñổi tiền xấu!
Chủ nhà ñang ngủ ngon giấc sực tỉnh, thấy trong nhà có kẻ lạ mặt bèn hô hoán
lên: - "Bắt, bắt lấy nó!". Ngốc ta hoảng hồn bỏ cả tiền mà chạy, may thoát ñược.
Về ñược ñến nhà, anh kể lại cho vợ nghe. Vợ bảo:
1
Xoèng: tiếng cổ lưu hành ở Nghệ - Tĩnh chỉ loại tiền có pha ñồng ñỏ, theo thị trường ngày
xưa là kém giá trị. Có câu thơ "Tiền ñồng trăm trự (chữ), sáu mươi xoèng".
