1275
Đồng bào Thái có truyện Ăn mề gà mù mắt, cũng là một dị bản gần gũi của các
truyện trên:
Một anh chàng nọ biết vợ ngoại tình, một hôm bảo vợ: - "Từ hôm tôi ăn cái
mề gà, con mắt tự nhiên sinh ra mờ, có lẽ mù mất!". Rồi từ ñấy trở ñi, chồng giả
cách ngày một trở nên thong manh, còn vợ thì cố ý mua gà ñể có mề cho chồng
ăn, tin rằng chồng ngày một mù lòa thật.
Một hôm, vợ táo bạo ñưa trai vào nhà. Chồng ñang ngủ, biết chuyện bèn ngồi
dậy. Cũng như truyện của ta, thằng trai sợ bị lộ, trốn trong một cái chum.
Chồng bảo vợ: - "Từ hôm bị mù ñến nay không tắm ñược, mình nấu hộ cho tôi
nồi nước". Vợ nấu sôi xong, bỏ ñi nương, còn chồng thì ñổ nồi nước vào chum
rồi lên giường nằm ngủ. Khi người vợ về, thấy tình nhân của mình nhô ñầu lên
khỏi chum lại nhe răng tưởng là cười với mình bèn nói nhỏ: - "Thấp xuống kẻo
"người tấy sẽ tha" (tức là nói lái: người ta sẽ thấy)". Chồng nói: - "Tôi ñã nằm
rồi còn bảo thấp gì nữa". Khi người vợ biết là tình nhân ñã chết, vội bế ñi bỏ vào
một chuồng gà nhà khác trong lúc người ta vắng nhà.
Tối ñến, ñàn gà nhà này lên chuồng nhác thấy có bóng người thì sợ không dám
vào. Chủ nhà lấy làm lạ, nhìn vào thấy cái xác, tưởng là trộm rình bắt gà, bèn
gọi cả nhà ñến ñánh cho một mẻ cho ñến khi cái xác ngã ra, tưởng là mình quá
tay. Người này lại ñem bỏ vào chuồng dê của một nhà khác.
Thấy ñàn dê chiều về không chịu vào chuồng, chủ nhà ñến xem, thấy cái xác
tưởng có tên trộm dê ngồi rình trong góc, bèn cũng gọi người nhà xúm lại ñánh
nhừ tử. Rồi khi xác ngã xuống, lại cũng tưởng là mình quá tay, bèn nghĩ cách
tống khứ cái xác ñi. Sáng hôm sau hắn ñưa cái "ban" (một thứ bồ dùng ñựng vải
và của quý) ra phơi ñể lộ vải lụa và của quý. Như truyện của ta, cũng có hai tên
trộm tối ñến lẻn vào thấy cái "ban" ñể giữa nhà bèn ñặt lên vai khiêng ñi. Dọc
ñường, một ñứa thò tay vào khoắng thấy có xác người liền bỏ chạy, vừa chạy
vừa kêu: - "Có người". Đứa nọ tưởng ñâu có người ñuổi ñằng sau thật, ñeo cả
"ban" mà chạy lỏn vào rừng. Cho ñến khi biết là có xác chết vội vứt "ban" vào
bụi
1
.
Giống với truyện trên, có truyện của người Ti-rôn (Tirols) phía Bắc nước Ý
(Italia):
Một người ñàn bà trong bụng muốn chồng trở thành mù ñể ñược tự do ñi lại
với trai. Một hôm vợ bảo chồng rằng mình sẽ ñi xưng tội. Chồng làm bộ nghiêm
trang bảo vợ nên tìm ñến một ông thầy giỏi khoa bói toán sống trong một hốc
cây "sên" nọ, ông thầy này thường không cho ai thấy mặt, nhưng việc gì cũng
biết. Vợ tìm ñến cây "sên" không biết rằng chồng ñã ñến trước ngồi nấp ở trong.
1
Theo lời kể của người Yên-bái.
