1279
192. HÒA THƯỢNG VÀ NGƯỜI THỢ GIÀY
Có một nhà sư tên là Diệu Kế trụ trì ở một ngôi chùa lớn làng Bích-khê. Sư ta
vốn ít chữ nhưng ñược cái sáng dạ, trải qua những ngày cạo ñầu cắp níp ñi theo
các bậc tu hành cũng võ vẽ ñược ít nhiều kinh kệ. Sống lâu lên lão làng, nhờ
chuyên cần gõ mõ tụng kinh, nên chẳng mấy chốc ñược leo lên hàng sư bác. Từ
ñó Diệu Kế ñã ñược dân làng vùng này vùng khác ñón về thờ Phật cai quản
chúng tăng. Qua nhiều lần ăn mày lộc Phật ở rất nhiều chùa, Diệu Kế ñã nắm
ñược cái chân lý: cuộc ñời tu hành của mình chẳng qua cũng là một cách mưu
sinh. Vậy thì tội gì mình theo "năm ñiều răn" cho mệt xác. Vì vậy, về mặt ñức
hạnh, Diệu Kế tuy không phải là hạng hổ mang, nhưng cũng chẳng phải thuộc
hàng chân tu. Thỉnh thoảng sư ta cũng biết lén lút tìm cách làm vợi bớt những
món tiền quyên cúng của thập phương ñang ngộn lên ở tráp.
Ở gần chùa có một người thợ giày cũng trạc tuổi và cùng khổ người khổ mặt
với Diệu Kế. Hai người dàn dần quen nhau rồi trở nên một ñôi bạn nối khố. Khi
ñã tương ñắc, người thợ giày thường mang rượu thịt vào tăng phòng vào những
lúc vắng vẻ, rồi cả hai ñóng cửa lại, chén tạc chén thù. Họ tỉ tê kể cho nhau nghe
những câu chuyện vượt ra ngoài mảnh vườn và mái chùa nhà Phật. Được cái
người thợ giày am hiểu việc ñời nên Diệu Kế ta rất thích. Mỗi khi thấy ông bạn
túng thiếu, Diệu Kế thường phóng tay chu cấp khi năm quan ba quan không biết
tiếc. Tuy nhà sư không bao giờ xao nhãng việc tụng kinh gõ mõ nhưng bọn hào
lý trong làng cũng chẳng phải không có kẻ ghét ghen. Họ ngờ rằng về mặt kinh
kệ, vốn liếng của sư ông hình như không có bao nhiêu. Hơn thế, mỗi lần nghe sư
ông tụng kinh, thấy chỉ ê a suốt buổi, ñiểm vào những câu lạc lõng, tựa hồ không
phải là kinh Phật. Mặc dầu vậy, họ cũng chả biết gì nhiều về tiếng kinh câu kệ
vốn rất khó hiểu, nên chưa có cách nào ñể tìm cho ra sự thật.
Hồi bấy giờ ở một ngôi chùa phương Nam có một vị hòa thượng nổi tiếng ñạo
học và ñức hạnh. Vị hòa thượng này ñã từng tu luyện rất nhiều năm và từng sang
ñất thánh. Vào lúc này bậc ñại ñức ấy ñược vua ban tước quốc sư, cho phép ñi
chơi khắp mọi cảnh chùa trong nước. Tuy tuổi già, hòa thượng chuyên ăn chay
nằm ñất: lại có ñiều ñặc biệt là do thuộc phái "vô ngôn", nên người nhất thiết
không nói năng gì với ai, chỉ khi cần lắm mới làm dấu hiệu, hoặc viết ý nghĩ của
mình lên mặt giấy.
Nghe tin bậc ñại ñức này sắp qua làng mình, bọn hào lý Bích-khê bèn sửa soạn
một cuộc ñón rước trọng thể tại chùa và nhân thể nhờ hòa thượng kiểm tra hộ sư
ông Diệu Kế về mặt ñạo học. Nếu quả ñúng như mối ngờ bấy lâu thì họ sẽ mời
sư ñi chỗ khác.
