KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM

1285

ñược thì phải quy phục. Vua lo sợ cho người ñi tìm Chây, may cuối cùng tìm
ñược, bèn ñưa về triều. Khi sứ giả và Chây ñối diện, sứ giơ một ngón tay chỉ lên
trời. Chây chỉ vào mặt trời. Họ chỉ về phía chân trời, Chây chĩa ngón tay lên trời.
Họ chỉ xuống ñất, Chây lại chỉ vào ngực mình. Sứ giả hỏi: - "Khi chúng tôi chỉ
ngón tay lên trời ông hiểu ý nghĩa gì?". Đáp: - "Là hỏi có gì ở trên trời. Còn tôi
chỉ vào mặt trời các ông có hiểu ý nghĩa như thế nào không?" - "Là nói có mặt
trời và mặt trăng. Thế chúng tôi chỉ về chân trời có nghĩa là gì?", - "Là hỏi ở ñấy
có gì? Còn tôi ñưa ngón tay chĩa lên cao các ông hiểu như thế nào?". - "Là nói
có biển và dưới biển có núi Cha-cờ-ra-la-van (phân ranh giới cõi trần theo thuyết
nhà Phật). Thế chúng tôi chỉ xuống ñất có nghĩa là gì?". - "Là hỏi có gì trên mặt
ñất. Còn tôi chỉ vào ngực là nghĩa thế nào?". - "Là muốn nói trên ñất này chỉ có
người với người".

Đến ñây hai bên tạm nghỉ. Qua hôm sau, bốn nhà thông thái lại ñến triều gặp

Chây. Họ vẽ một vòng tròn xuống ñất bằng ngón tay. Lập tức Chây giơ cùi chỏ
vào phía họ. Tiếp ñó, họ xòe bàn tay hướng về phía Chây, Chây nắm chặt tay chỉ
chừa lại một ngón. Biết Chây trả lời ñúng họ lại trở về thuyền tạm nghỉ. Một vị
sư cả hỏi ý nghĩa cuộc ñối ñáp bằng dấu hiệu vừa rồi. Chây nói: - "Họ vẽ vòng
tròn ý nói ta bắt cá bằng vây lưới, tôi giơ cùi chỏ ý nói như thế thì phải có cá to
bằng cánh tay. Họ xòe bàn tay ý nói bắt ñược cá như thế thì phải xẻ làm năm
khúc, tôi ñưa ra một ngón ý nói mỗi ngày ăn một khúc thì một con phải ăn năm
ngày". Nhưng khi các quan ñại thần hỏi thì Chây lại ñáp: - "Họ vẽ vòng là ý nói
muốn vây ñánh nước ta; tôi giơ cùi chỏ là nói quyết chống lại. Họ xòe bàn tay ý
nói chúng tôi ñông lắm; tôi giơ một ngón tay là nói dù một người cũng cứ ñánh".
Nhưng khi vua hỏi, Chây lại trả lời khác ñi: - "Họ vẽ vòng tròn ý hỏi trên thế
giới có gì; tôi giơ cùi chỏ ñể nói có dãy núi Tu-di ở giữa. Họ xòe năm ngón tay
muốn hỏi năm ñức Phật thuyết pháp như thế nào, tôi giơ một ngón tay ý nói năm
ñức Phật, bốn vị thuyết pháp còn một vị không". Qua hôm sau ñến lượt Chây ñố
các nhà thông thái. Chây ñưa họ vào một buồng có tiếng các em học ê a. Mở cửa
vào thấy các em ñọc sách bằng một cuộn giấy trên có vết mực chi chít (mà hôm
trước, Chây ñã làm sẵn bằng cách cho cua nhúng chân vào mực tàu thả cho bò
lên mặt giấy. Chây bảo sứ giả ñọc giúp cho mình thứ văn tự kia. Sứ giả không
hiểu thế nào mà trả lời. Chây cho biết ñó là một thứ chữ cổ của Khơ-me
(Khmer). Bốn vị thông thái thú nhận thất bại. Chây buộc họ phải nộp cho nước
mình cả ñoàn thuyền sứ bộ thay vào việc nộp lãnh thổ