386
Ở truyện Hổ và cáo của người Mèo thì cáo thay vào hổ, nhưng vai trò và tính
cách của các con vật ñã biến ñổi dần so với với truyện của ta:
Một ñàn dê kéo nhau ñi ăn, tối ngủ ở hang. Một hôm gặp cáo, cáo thấy dê râu
dài lấy làm lạ, hỏi: - "Cái này dùng ñể làm gì?" Đáp: - "Đó là thứ dùng làm nước
chấm ñể ăn thịt cáo". Cáo sợ, bảo: - "Vậy anh làm ơn giữ chặt lấy nó ñể tôi chạy
khỏi nơi này!" Trong khi cáo chạy thì dê thét ñằng sau: "Đuổi kịp rồi!" làm cho
cáo sợ. Một con hổ vằn gặp, ngăn lại, hỏi: "Sao chạy nhanh thế?" - "Một túm dài
dài dưới hàm, nó bảo làm nước chấm ăn thịt cáo khỏe" - "Ồ, sợ gì, ñưa tao trở lại
xem!" Cáo lắc ñầu. - "Nếu thế thì buộc ñuôi nhau". Cáo chỉ dám ñứng từ xa mà
trỏ cho hổ thấy. Khi biết là dê thì hổ xông lại, nhưng dê chụm sừng húc rất hăng
làm cho hổ lăn xuống chân hang, ñồng thời cáo cũng ngã theo. Nghe một tiếng
"huỵch" cáo ngã lên lưng, hổ giật mình tưởng con gì vội chạy như bay. Cáo chết.
Hổ ngoảnh lại thấy, mắng: - "Mày còn cười tao à?". Rồi ñào hố chôn cáo nhưng
lại quên cởi ñuôi nên khi hổ bước ñi thì lại kéo cáo lên khỏi lỗ, bèn mắng: -
"Mày còn theo tao làm cái gì?". Nói rồi ăn thịt cáo. Chỉ khi nhai ñuôi cáo mới
sực nhớ là ñuôi nó còn buộc vào ñuôi mình.
1
Người Trung-quốc có truyện ngụ ngôn Hổ già và khỉ:
Một con hổ già muốn ăn thịt khỉ. Khỉ biết ý bèn bảo hổ: - "Thân tôi bé nhỏ
không ñủ bữa của ngài. Trên núi ñối diện có con vật lớn lắm, ngài sẽ bắt chén
thỏa thích. Tôi xin ñi trước dẫn ñường". Hai con cùng ñi. Đến chỗ có con nai,
nai vừa thấy ñã nói trước: - "Này anh bạn khỉ, mày hứa trả cho tao 10 da hổ, nay
chỉ có một, còn chín". Hổ nói với khỉ: - "Tao không ngờ mày ác thế, mày ñem
tao ñi trả nợ ư?"
2
Người Mông-cổ có truyện A-lát và sư tử khác nội dung nhưng cũng giống kết
thúc:
A-lát một hôm ra ngoài lều, thoáng thấy bóng sư tử vội chạy về bảo vợ: -
"Làm thế nào bây giờ?". Đáp: - "Dù to xác ñến ñâu cũng không bằng trí khôn.
Cứ vác cái gậy thòng lọng ra ñi, nó hỏi cứ ñáp: - "Bắt con sư tử về ăn trưa". A-
lát làm theo. Sư tử cười: - "Bắt ta thế nào ñược, ta tớp một cái là chết toi". - "Thế
thì chúng ta thử sức, ai mạnh hơn thì ñược bắt kẻ thua hầu mình". Sư tử bằng
lòng. A-lát nhặt một hòn ñá và bảo nó bóp nát. Trong khi sư tử không làm ñược
thì anh bóp quả trứng vỡ tan. Sư tử chịu ñể anh xỏ dây vào mũi, ñặt yên lên lưng
cưỡi.
Nhưng lâu dần, sư tử tỏ ý khinh thường. A-lát lo, lại hỏi vợ, vợ bảo: - "Mai nó
ñến, mình cứ hỏi tôi làm gì buổi sáng". Thấy sư tử sắp ñến, A-lát cất to tiếng hỏi
vợ. Vợ ñáp to: - "Hãy nấu thịt sư tử mẹ và ninh xương sư tử con cũng tạm ñủ
1
Theo Doãn Thanh... Sách ñã dẫn..
2
Theo A-va-da-na, truyện ngụ ngôn và cổ tích Trung-quốc.
