410
cũng mua". Chủ nhà trả cho nhiều tiền vàng và một con lừa. Cô gái lại ñem lừa
bán cho một người chủ cối xay bột và nói rằng: - "Có con lừa này khi mắc nợ
chỉ cần ñưa ñến gán là ñủ". Cô còn làm cho khách tin rằng lừa ỉa ra vàng. Sau ñó
cô ñi mượn ñấu của người mẹ ñỡ ñầu. Khi trả ñấu người ta thấy có ba ñồng
vàng. Để cắt nghĩa tại sao có vàng, cô gái nói là mình bán một con bò cái, mỗi
cái lông một xu. Mọi người ñua nhau giết bò ñể bán lông. Cuối cùng vỡ lẽ,
người ta trói cô gái ñịnh quẳng xuống sông nhưng kết cục cũng xảy ra như
truyện trên.
Truyện của người Ê-cốt-xơ (Écosse):
Hai người láng giềng của Đôm-hơ-nun báo thù, vứt mẹ anh ta xuống giếng.
Anh vớt lên mặc cho cái xác một bộ ñồ rất ñẹp rồi chở ñến một thành phố, ñặt
mẹ ở sau hoàng cung cạnh bờ giếng ra vẻ ñang ngồi chơi. Một người hầu gái của
nhà vua ñi qua va phải, cái xác rơi xuống giếng. Anh ta kêu khóc rầm rĩ và bắt
vạ. Vua phải bồi thường 500 ñồng bảng.
Đôm-hơ-nun về kể chuyện là ở thành phố người ta mua xác chết các bà già giá
rất hời. Hai người láng giềng vội giết mẹ họ nhưng khi ñưa ra thành phố không
ñược gì cả. Bèn trở về ñịnh ném anh xuống nước. Việc cũng xảy ra như truyện
của Pháp
1
.
Một truyện khác mà chúng tôi quên mất xuất xứ, có lẽ cũng là một loại dị bản
của truyện trên:
Có hai anh bạn, Cu lớn, Cu bé, người cùng làng, vì Cu bé hay trêu chọc, nên bị
Cu lớn giết mất con ngựa. Cu bé không nói gì cả, làm thịt con ngựa rồi lột da
ñem ra chợ bán. Đến trước một cái quán, nhân ngồi bán da ngựa vô tình Cu bé
nhìn thấy vợ lão chủ quán lừa chồng, nhốt nhân tình của mình ở dưới hầm, chờ
chồng ñi vắng, thị ñưa hắn lên quán ăn, rồi trước khi chồng về lại ñưa hắn xuống
nấp ở hầm. Chờ cho lão chủ quán về, Cu bé dạm bán da ngựa, bảo nó biết bói tất
cả mọi việc. Chủ quán bảo bói thử. Cu bé giả cách ấp tai vào da ngựa rồi nói: -
"Da ngựa mách nhà bác có một người nhân tình nấp ở dưới hầm". Khám phá ra
việc "tầy trời" ấy xong, chủ quán mua tấm da ngựa một ñấu bạc.
Lúc về Cu bé ñem bạc ra khoe với Cu lớn, bảo ở chợ người ta ñang cần mua
da ngựa giá ñắt, có mấy cũng bán hết. Cu lớn giết ngay hai con ngựa của mình,
ñưa ñi bán, dĩ nhiên là không ai mua. Về nhà Cu lớn giận, ñập chết người bà của
Cu bé, Cu bé bọc kỹ xác bà bỏ vào xe, ñẩy ra chợ vào một quán khác, gọi các
món rồi bảo chủ quán ra gọi bà của mình nằm ngoài xe vào ăn. Chủ quán ra gọi
mãi không ñược, sẵn gậy liền ñập vào bà cụ ñể lay dậy. Cu bé lập tức hô hoán
lên, bảo chủ quán ñã ñánh chết người bà của mình. Việc lên quan, cuối cùng chủ
quán phải chịu mọi phí tổn tống táng và ñền cho Cu bé một ñấu bạc. Về nhà Cu
1
Phần nhiều các truyện trên ñều theo Cô-xcanh (Cosquin). Sách ñã dẫn.
