408
lên rằng hai người ấy ñã lấy mất tiền mình. Người ta xúm lại, hắn nói của mình
có những 100 ñồng với một ñồng sứt. Hai người kia thề: - "Chúng tôi cam ñoan
là tiền của chúng tôi không có ñồng nào sứt cả". Cuối cùng người ta tìm ñược
ñồng sứt và xử cho hắn ñược kiện. Cũng như truyện Ap-ga-ni-xtăng, hắn về lừa
chú là tiền bán da bê, chú cũng giết bò của mình ñể ñi bán da. Và sau cũng bắt
cháu ñịnh ném xuống biển. Cuối cùng lại nhờ cháu ñẩy xuống biển ñể mong có
ñược bầy cừu như cháu, v.v...
Truyện của người Man-gát-sơ (Malgaches) (Madagascar) thì lại là một người
ăn trộm bị bắt quả tang và bị người ta bó chiếu ñịnh ném xuống sông. Hắn
thuyết khéo một người ñàn bà ñi qua ñể ñể người kia thay hắn chui vào chiếu,
sau ñó hắn lại trở về mang theo một món nữ trang mà hắn trộm ñược, nói dối là
lấy từ dưới nước lên. Nghe nói thế người ta tự cuốn chiếu lại ñể nhờ hắn quẳng
xuống nước...
Ở châu Mỹ, truyện của thổ dân thuở trước sống trên quần ñảo Ăng-ti
(Antilles): Một người bị rơi vào tay ñịch thủ và sắp bị quăng xuống biển. Hắn
hát ñi hát lại câu: - "Ta còn trẻ quá chưa lấy con vua ñược?". Trời nóng mà
người hắn lại nặng, bọn chúng ñặt hắn ở một nơi, rồi tìm quán nghỉ chân. Một
người chăn dê ñi qua nghe hát thế ñòi cho mình thế chân. Người chăn dê bị chết
còn hắn ñánh lừa ñược kẻ ñịch: cuối cùng làm cho bọn chúng chết ñuối.
Ở phương Tây tiêu biểu nhất là truyện của người Pháp nhan ñề Ren-nê với ông
chúa: Một người tên là Ren-nê vừa có con bò chết. Hắn lột da ñể cả ñầu bò ñội
lên vai ñem ñi bán. Một bọn cướp ñang chia tiền ở một khu rừng thấy hắn tưởng
là ma, sợ quá bỏ tiền chạy mất. Hắn lấy tiền rồi mua một con lừa, cho lừa ăn
cám trong có một ít tiền vàng. Ông chúa nghe ñồn lừa ỉa ra vàng ñến hỏi mua,
hắn ñòi hai ngàn ñồng vàng. Mua về ngày ñầu lừa có ỉa cho một ít vàng nhưng
sau chẳng có gì cả. Ông chúa ñến trách, giữa lúc Ren-nê ñang ñun sôi một nồi
xúp. Thấy bóng chúa hắn ñem nồi ñi chỗ khác rồi nói với chúa: - "Tôi có một
phép khi nào cần, cho một roi vào nồi là sôi ngay". Thấy hắn làm ñúng như lời
nói, ông chúa lại mua roi với giá hai ngàn ñồng vàng. Mua về chúa ñánh mấy
cũng không sôi, giận lắm ñến trách hỏi. Ren-nê biết trước, làm sẵn một bọng
máu bảo vợ ñem giấu vào bụng. Khi chúa ñến, hắn làm cách ñánh ñập vợ rồi vờ
ñâm chảy máu. Đoạn thổi một tiếng còi, người vợ ñã ñược dặn trước, tự nhiên
ngồi dậy, Ren-nê lại bán còi cho chúa lấy hai ngàn ñồng. Một hôm chúa ngồi
buồn ñâm chết vợ, nhưng thổi còi mãi vợ không sống lại. Tức mình, chúa ñi xe
ñến bắt Ren-nê, sai người trói tay chân mang quăng xuống hố nước. Đến ñây,
truyện giống như truyện trên: bọn kia dừng lại vào quán nghỉ, Ren-nê gặp một
người chăn bò bèn bảo: - "Người kia bắt tao làm mục sư mà tao không biết ñọc
biết viết gì cả". - "Còn tao - người kia nói - thì lại biết ñọc biết viết". Hai bên
cùng thay ñổi ñịa vị cho nhau và cuối cùng Ren-nê lừa ông chúa nhảy xuống hố
với hai người hầu ñể mình trở thành ông chúa.
