406
giết con lạc ñà của mình ñem bán, sau ñó ñến một nơi khác dùng tiền ñó mua
ñược bốn con. Hai anh tin lời, bèn giết lạc ñà ñem ñi bán nhưng chỉ ñược gậy
vào lưng. Người em lại giết mẹ, buộc mẹ lên ngựa cho ñi. Thấy một người lái
buôn sắp ñi qua, hắn bảo dừng lại kẻo mẹ mình lòa có thể ngã ngựa. Người lái
buôn không nghe cứ ñi, cái xác ngã xuống, phải bồi 1000 rúp. Lúc về, em bảo
anh giết vợ sẽ bán ñược nhiều tiền. Không ñược gì, anh trói em lại toan ñốt sống.
Trong khi anh vào rừng lấy củi thì em gặp một nhà giàu ñi qua. Nhà giàu hỏi,
hắn ñáp: - "Ai chịu trói vào ñây sẽ trở thành ñại phú". Người kia chịu ñể trói và
phải trả mất 1000 rúp. Hai người anh ñốt xong không ngờ lại thấy em ở ñâu về
có nhiều tiền. Hai anh bên nhờ em ñốt hộ mình. Hai người anh chết, em chiếm
cả gia tài.
b) Một người bị trộm lấy hết cả chỉ còn lại 2 ñồng rúp và một con ngựa. Hắn
tìm cách lừa ba người anh bằng cách giả làm cho ngựa ỉa ra tiền. Khi hai người
anh ñến kêu ca thì hắn lại bán cho họ một cái vò có thể tự ñộng làm sôi nước ở
trong, không phải ñun. Sau hai lần bị lừa, ba người anh trói hắn ñặt ở bờ sông rồi
ñi tìm sào ñể ñẩy. Cũng như các truyện trên. Sắp chết thì hắn gặp một người ăn
mặc sang, cưỡi ngựa ñi qua, hắn trả lời người kia: - "Người ta muốn tôi làm
hoàng tử ở một nước nọ mà tôi thì không muốn". Hai bên cũng ñổi cho nhau.
Khi ba người anh thấy hắn nói lấy ñược ngựa ở dưới nước lên, cũng nhảy xuống
sông, chết ñuối.
c) Một tay lừa gạt một hôm ñến xin cày giúp cho một nông dân. Trong khi
người này ñi lấy thức ăn, hắn bắt bò giao cho một ñồng lõa dắt ñi, chỉ cắt cái
ñuôi cắm sâu giữa ruộng. Người nông dân về hỏi bò, hắn nói: tự nhiên ñang cày
thì bò rúc xuống ñất, cố lôi mãi không ñược, chỉ còn nắm ñược cái ñuôi. Thế rồi,
cả hai cùng kéo và ngã lăn với cái ñuôi. Sau ñó, hắn ở nhờ và ăn cơm tại nhà
một người khác. Hắn từ giã ra ñi vào lúc chủ nhân ñang cày ở một ñám ruộng
tương ñối gần nhà. Trước ñó, hắn ñã ñưa mũ của mình cho ñồng lõa và ra ñi ñầu
trần. Đi qua ñám ruộng, người chủ nhà hỏi: - "Sao mũ ở ñâu? Ông quên ư?".
Đáp: - "Không phải quên. Vợ ông giữ lấy vì tôi không có tiền trả bữa ăn". - "Ai
lại làm thế. Anh cứ về nói với vợ tôi trả lại mũ. Nếu nó không trả thì gọi tôi, tôi
bảo cho". Hắn trở lại nói với vợ người kia rằng: - "Ông chủ gả cô gái cho tôi
ñấy!". Nói rồi bắt cô gái ñi. Vợ chủ nhà ngăn lại, hắn chạy ra cửa nói to lên: -
"Bà ấy không cho tôi lấy!". Ở ngoài ñồng, người chủ nhà giơ cái xẻng quát: -
"Cho ñi, cho ñi, nếu không thì tao giết chết". Thế là hắn ñưa cô gái ñi luôn.
Trong sách Nghìn lẻ một ñêm, người Ả-rập (Arabes) cũng có truyện một người
hắc nô lừa chủ y như ñoạn Cuội về nhà lừa thím rằng chú chết và ra ñồng lừa
chú rằng thím chết.
Trung-quốc có truyện Long vương mời tiệc cũng có tình tiết trên:
