458
ñất. Về ñến nhà thấy bọn phản bạn ñang tranh nhau công chúa, Tai gấu giết chết
chúng, ñưa công chúa về nước và ñược vua gả cho làm vợ.
Truyện của người Can-múc (Kalmouks):
Một anh hùng tên là Mát-xang mình người ñầu bò. Anh ñi chơi ñến một khu
rừng gặp một người ñen do rừng ñẻ ra. Được ít lâu lại gặp một người xanh do
bãi cỏ ñẻ ra. Xa hơn nữa lại gặp một người trắng do núi thủy tinh ñẻ ra. Mát-
xang ñều kết bạn và rủ ñi với mình. Đến một nơi, họ ở trong một ngôi nhà, mỗi
ngày cử ba người ñi săn ñể một người giữ nhà và nấu ăn. Đầu tiên là phiên
người ñen ở nhà. Đang nấu, bỗng có một bà già ñến xin nếm tý bơ và thịt. Được
ăn, bà già lấy tất cả bơ và thịt rồi biến mất. Người ñen bèn in dấu chân ở khắp
nơi, chờ khi mọi người về nói láo rằng có một toán quân cưỡi ngựa ñến ñánh
mình và cướp thức ăn. Hôm sau ñến lượt người xanh, hôm sau nữa ñến lượt
người trắng cũng gặp chuyện như thế và ñều lập mưu nói láo ñể khỏi xấu hổ.
Đến lượt Mát-xang ở nhà, anh ñã ñánh bà già chảy máu. Khi các bạn về, anh
mắng họ và giục họ ñuổi theo dấu máu. Đuổi ñến chỗ hang ñá thì thấy bà già và
một kho của. Mát-xang một mình xuống hang ñá bằng một sợi dây và chuyển
hết của lên. Lấy xong, anh bị bọn phản bạn rút dây bỏ lại dưới hang. Mát-xang
tưởng nguy ñến nơi, nhưng sau ñó anh tìm thấy thức ăn và ba hạt anh ñào. Anh
ñúc ba hạt ấy và cầu cho nó chóng lớn. Đoạn anh kê ñầu vào xác bà già mà ngủ
một giấc mấy năm liền. Khi tỉnh dậy thì ba cây anh ñào ñã cao, anh theo cây trên
ra khỏi hang. Anh gặp lại bọn phản bạn nhưng không giết, mà bỏ ñi chơi khắp
nơi. Anh lên trời với cây cung sắt chống các hung thần.
Truyện của người Xi-gơ-mi ở Trung Á
1
:
Một hoàng tử ñi tìm một con chim trĩ trắng mầu nhiệm. Dọc ñường, gặp một
kỵ sĩ bèn rủ ñi theo. Họ ñến một lâu dài vắng giữa sa mạc. Sáng dậy kỵ sĩ bảo
hoàng tử ở nhà nấu ăn ñể mình ñi săn. Đang nấu, hoàng tử bỗng thấy cửa mở,
một người lùn vào nhổ một sợi râu trói tay chân hoàng tử và quẳng xuống ñất,
chén hết thức ăn rồi ñi. Hoàng tử lần cởi ñược dây trói ñuổi theo, thì thấy người
lùn chui vào một cái giếng và biến mất. Hôm sau, kỵ sĩ ở nhà dùng mưu chém
ñứt ñầu người lùn nhưng liền ñó ñầu và mình của y lại tìm nối với nhau như cũ,
rồi trốn mất. Hoàng tử tết một sợi dây rồi trèo xuống ñáy giếng nhưng chỉ ñược
một tý ñã kêu lên: - "Kéo mau kéo tôi cháy mất!;. Đến lượt kỵ sĩ trèo xuống ñến
tận ñáy. Ở ñây anh gặp nhiều ñàn súc vật của người lùn. Đến một thành phố, anh
gặp một người ngồi ở cửa một ngôi nhà bày cho anh cách chiến thắng tên lùn là
nấp vào giữa hai hòn ñá lớn ở gần ñấy.
Tên lùn chết, anh tìm ñược 40 chiếc chìa khóa. Mở buồng cuối cùng, anh gặp
một cô gái ñẹp bị tên lùn bắt hồi lên 7 tuổi. Sáng dậy anh nhặt nhạnh của cải và
1
Ở chân cao nguyên Pa-mia (Pamir).
