461
ñang nằm ngủ, bỗng bị thức dậy bởi một tiếng ñộng dữ dội, mở mắt thì thấy trên
ngọn cây có ba con chim kêu thét vì có một con rồng toan bắt chén thịt. Anh rút
gươm chém chết rồng. Chim cám ơn bảo anh kể lai lịch, rồi lúc chim mẹ về,
chúng nó kể lại và bảo mẹ chúng ñưa anh lên trần. Chim mẹ bắt anh phải chuẩn
bị thật nhiều thịt cho nó ăn ñường. Anh bắt rất nhiều hươu chất lên lưng. Trước
khi bay cho nó ăn 30 con. Trong khi bay nó ăn 30 con nữa mà vẫn ñói, anh phải
cắt thịt ñùi mình cho ăn. Khi ñặt anh xuống, nó thấy anh què, hỏi mới biết sự
thật, bèn trả thịt ñùi lại cho anh, chân anh lại lành như cũ.
Truyện của người Ấn-ñộ chép trong sách Biền truyện (Kachâ Sarit-Sâgara):
Một anh hùng tên là Xắc-ñi-ñô-va săn một con lợn lòi trốn trong một cái hang.
Anh bắn một phát rồi ñuổi theo con mồi, cuối cùng cũng lạc vào một thế giới
khác, trong ñó gặp một cô gái. Anh hỏi thì cô nói mình là công chúa bị quỷ bắt
tù. Công chúa còn cho anh biết là con quỷ vừa bị một nhà thiện xạ bắn một mũi
tên và ñang nằm rên. Anh cho biết nhà thiện xạ ñó là mình. Sau ñó, anh tiêu diệt
con quỷ và lấy cô gái làm vợ
1
.
Truyện của ñồng bào Treng vùng Kon-tum dường như cũng là một dị bản của
truyện Thạch Sanh mặc dầu tình tiết có biến cải:
Một anh chàng trong khi yêu một cô gái, kình ñịch với một tên tù trưởng có
sức mạnh và quyền thế nhất trong vùng. Tù trưởng buộc chàng vào hang Ốp-
thua hái quả "xa" của thần Kê-reo - ăn vào gái sẽ ñẹp như tiên, trai sẽ khỏe vô
ñịch - hái ñược thì cho lấy cô gái.
Anh chàng thuận ñể cho hắn buộc dây dòng xuống hang sâu. Nhưng hắn dòng
nửa chừng cắt dây rồi về cướp cô gái làm vợ. Anh chàng ñi lần trong hang tối,
trải qua bao nhiều nguy hiểm mới ñến ñược nơi thần Kê-reo ở, xin ñược năm
quả "xa", lại xin ñược chiếc lông của thần ñể soi ñường ra cửa hang trở về nhà.
Nhờ ăn hai quả, anh ñủ sức giao chiến với tên tù trưởng và cuối cùng quật chết
nó, xác nó hóa thành rắn ñộc. Anh lấy cô gái làm vợ và tặng cô ba quả "xa" còn
lại ñể cô trở nên xinh ñẹp mãi mãi
2
.
1
Đều theo Cô-xcanh (Cosquin). Truyện cổ tích dân gian miền Lo-ren, ñã dẫn.
2
Truyện cổ tích dân gian của các dân tộc Việt-nam, tập III.
