KHO TÀNG TRUYỆN CỔ TÍCH VIỆT NAM - Trang 471

471

Sau cùng lại thấy sóng im gió lặng, các loài thủy tộc chết nổi lên nhiều lắm,

những con còn lại cũng bỏ trốn khắp nơi. Khúc ñê sạt ở làng Thọ-triền sau ñó
không thấy vỡ thêm nữa.

Ít lâu sau ñó, quận công báo mộng cho chị biết mình mấy lần ñánh với Thủy

thần thắng thì có thắng, nhưng thế lực của hắn vẫn còn mạnh. Vậy nhờ chị hãy
lập cho một ngôi ñền ñể ở, hẵng tạm ñình chiến một thời gian.

Từ ñó ngôi ñền của Thủy thần cũng không thiêng như trước

1

.

KHẢO DỊ

Theo Phương Nam trong Việt-nam thần tích thì lúc bị Thủy thần làm sạt ñê lần

thứ ba, quận công tức giận vua Hà bá (tức Thủy thần), bèn quyên sinh và báo
mộng về cho mẹ và vua Lê biết rằng ông chết không phải bị Hà bá làm chết mà
muốn ñi xuống dưới ñó thao luyện quân sĩ ñánh Hà bá ñể rửa mối hận. Và xin
vua giúp cho 4 vạn chiếc thuyền, 5 vạn lính và 3 vạn con ngựa cùng mọi ñồ khí
giới. Sau khi nhận ñầy ñủ những thứ mình cần, quận công bắt ñầu cuộc chiến.
Hai bên ñánh nhau dữ dội, phần thắng cuối cùng về phía quận công họ Điền.

Người Phú-thọ có kể truyền thuyết một vị thần tên là Tuấn Cương ở Bạch-hạc

ñánh nhau với Thủy thần. Nguyên vua Thủy cho một Thủy thần cai trị vùng
sông Thao, một hôm hạ lệnh cho thần dâng nước ñể lấy của lấy người về thủy
phủ. Tuấn Cương ñược lệnh Tản Viên ñi ñánh. Ông có một ñôi sọt thần mỗi
gánh bằng cả một quả ñồi, chỉ trong một buổi là ñắp chặn ñược hai bờ sông cao
như núi. Thủy thần thấy vậy, bèn dâng nước sông phá công việc ñang dở dang
của Tuấn Cương, và bắt lấy Quế Hoa.

Từ ñây trở xuống truyện phát triển gần giống với truyện Đại vương Hai (số

69, tập II). Căm giận Thủy thần bắt mất vợ yêu, Tuấn Cương bèn ra lệnh cho
quân bủa lưới vây chặt lấy chỗ ở của Thủy thần rồi một mình cầm dao nhọn
xuống ñánh. Đánh nhau ba ngày ròng rã, Thủy thần - chính là một con thuồng
luồng - bị giết, máu nhuộm ñỏ cả khúc sông. (Xem thêm Truyền thuyết Hùng
Vương,
ñã dẫn, có kể truyện này với một số tình tiết hơi khác về cách kể).

1

Theo Thần tích, Công dư tiệp ký và Thực nghiệp dân báo (1924).