504
quốc lại cho ñưa sang hai con rắn giống nhau hỏi con nào cái con nào ñực. Được
bố mách, ông tướng lại bảo lấy cành lá nho cọ nhẹ vào ñuôi, con nào cựa quậy là
cái. Về sau vua Trung-quốc lại sai mang một viên ngọc bắt phải xâu một sợi chỉ
qua ñường ruột ốc. Ông tướng lại theo mưu kế của bố, buộc chỉ vào hai con kiến
lớn, một ñầu bôi mật và quả thành công.
Nhận thấy tài năng của ông, vua Nhật toan ban cho chức tước, nhưng ông ta
chỉ xin phép cho bố mẹ mình ñang trốn tránh ñược về ở kinh ñô.
Trong truyện thứ hai cũng có một ông chúa ra lệnh thủ tiêu tất cả người già.
Một chàng hiếu tử cõng mẹ vào rừng sâu ñi trốn. Bà già thả cành lá ở những chỗ
ñường rẽ. Con hỏi mẹ, mẹ cười không ñáp, nhưng khi con về nhờ có cành lá mới
nhận ra ñường.
Sau ñó con lại cõng mẹ về giấu ở chạn lúa. Lúc này chúa ra lệnh phải nộp một
dây bằng tro và một thân cây làm sao cho ñầu và ñuôi to nặng bằng nhau. Mọi
người không làm sao nghĩ ra. Chàng hiếu tử hỏi bà mẹ. Mẹ bày cho con bện dây
rơm rồi ñốt ñể có dây bằng tro, và ñánh nhiều vào ñằng ñầu cây, rồi ñem nhúng
nước, ngấm nước thân sẽ phồng to như ñằng gốc, thả xuống nước nặng ngang
như gốc. Khi ñưa nộp, chúa hỏi ai bày, anh không dám giấu sự thực. Chúa mới
nhận ra một sự thực: kinh nghiệm của người già giúp ích cho xã hội. Bèn bãi
lệnh giết người già và bảo chàng hiếu tử về chăm sóc mẹ
1
.
Giống với truyện Nhật-bản, người Bun-ga-ri (Bulgarie) cũng có truyện Tại sao
phải kính trọng người già? Ở ñây cũng có một ông vua tàn bạo hạ lệnh giết
người già. Chỉ còn sót lại một người bố của một quý tộc giấu ở một nơi bí mật.
Vua có con ngựa quý bất kham, theo lời mụ phù thủy, vua bắt các quý tộc phải
nộp dây thòng lọng bằng cát mới thuần ñược. Nhờ người bố bày mưu "tâu với
vua xin một cái làm mẫu", nên vua ñình chỉ lệnh ấy. Sau ñó gặp ñại hạn kho lẫm
trống rỗng, vua ra lệnh tìm cho ñược hạt giống, nếu không sẽ xử tử. Nhờ người
bố bày mưu bảo nông dân ñi ñào các tổ kiến nên kiếm ñược hạt giống. Vua
khen, hỏi: - "Ai bầy?" - "Nếu tôi nói thật, bệ hạ sẽ giết tôi mất". - "Ta sẽ không
chạm ñến sợi tóc của ngươi".
Khi biết sự thật, vua bãi lệnh giết người già, lại bắt dân không ñược coi thường
người già; ra ñường phải nhường họ ñi trước
2
.
Ba truyện trên ñều có nguồn gốc từ Ấn-ñộ. Trong Đại tạng kinh có kể: xưa có
một nước tên là Khí-lão (loại bỏ người già). Một viên quan có hiếu cũng ñào lỗ
cho bố trốn tránh, có một vị thần bắt ông vua nước ấy phải giải ñáp các câu hỏi,
nếu không trả lời ñược thì trong bảy ngày sẽ phá tan tành cả nước.
1
Theo Nắng Mai Hồng. Chàng láu giết rồng.
2
Theo Nắng Mai Hồng. Chàng láu giết rồng.
