503
Về chi tiết xâu chỉ qua ñường ruột ốc, Trung-quốc có truyện Sứ giả vua Tạng
ñi cầu hôn, có nói ñến tài trí của một viên sứ thần thay mặt vua cha ñi cầu hôn
con gái vua Đường. Vua Đường ngại xa không muốn gả công chúa nhưng cũng
không tiện từ chối, mới ra những chuyện ñố oái oăm ñể cho sứ ta nản chí.
Nhưng qua năm lần ñố là năm lần sứ giả ñược cuộc. Trong ñó có một lần vua
Đường sai ñưa ra một viên ngọc trong có lỗ quanh co xuyên qua, bảo sứ thần
hãy xâu cho ñược một sợi chỉ. Cũng như truyện của ta, sứ giả nước Tạng buộc
chỉ vào lưng một con kiến càng, mặt kia bôi mật. Kiến quả ngửi thấy mùi mật bò
sang, mang theo cả sợi chỉ
1
.
Người Triều-tiên có truyện Khổng Tử và cô gái:
Một hôm Khổng Tử ñi chơi có 3000 học trò ñi theo, thấy ở giữa ñồng có một
cây ăn quả, hai bên cây có hai cô gái ngồi hái quả ăn. Cô ngồi phía mặt trời lặn
mặt trắng, ñẹp, còn cô ngồi phía ñối diện mặt vàng, nhan sắc kém thua. - "Ồ, chị
này ñẹp thật!", Khổng Tử chỉ vào cô thứ nhất nói thế - "Vâng. nhưng khi phải
xâu sợi chỉ qua 90 lỗ của một cái khóa thì sẽ biết là người phía Đông chứ không
phải phía Tây", cô kia ñáp. - "Cô ấy da xấu lại có vẻ khờ dại". Nói rồi ông ñi.
Nhưng khi vào chầu, không ngờ vua ñưa cho ông một cái khóa ñục 90 lỗ, bảo: -
"Ông là bậc thánh hãy xâu sợi chỉ vào các lỗ này cho ta". Khổng Tử bối rối, sực
nhớ tới cô gái ngồi phía mặt trời lặn nhưng lúc ñến thì cô này ñi vắng. Khổng Tử
nhờ cô kia giúp. Cô gái liền cầm lấy khóa nhúng vào mật. Đoạn buộc một sợi to
vào cẳng kiến. Kết quả khi ăn mật kiến ñã xâu qua các lỗ. Khổng Tử mừng hỏi: -
"Cô là ai mà giải ñược bài toán khó này". Cô kia ñáp - "Tôi là người nhà Trời
xuống giúp ông, vì ông phải là người trả lời ñược thông suốt những cái mà
người ta hỏi"
2
. Đoạn cô bay lên trời trước mặt Khổng Tử.
Người Nhật-bản cũng có hai quyển cùng một chủ ñề nhưng nhân vật chính
không phải em bé mà là người già.
Truyện thứ nhất, từng chép trong sách Makura no sôshi (Thẩm thảo chỉ), ở thế
kỷ X:
Ngày xưa có một ông vua không ưa người già, ra lệnh bắt những kể ñến tuổi
bốn mươi phải chết. Một ông tướng có hiếu thấy thế bèn ñào lỗ trong nhà làm
chỗ trốn của bố mẹ ñã gần bảy mươi. Vua Trung-quốc toan chiếm nước này,
trước hết tìm cách xem nước ấy có người tài hay không, mới ñưa một khúc gỗ
bào trơn, hai ñầu bằng nhau, hỏi ñằng nào ngọn ñằng nào gốc? Không một ai trả
lời ñược. Ông tướng nhờ bố mách nên tìm ra một cách là ném khúc gỗ xuống
dòng nước chảy, ñàng nào hướng ngược lại dòng nước là ngọn
3
. Vua Trung-
1
Theo Trung-quốc dân gian cố sự tuyển của Giả Chi và Tạ Kiếm Băng.
2
Theo Ga-rin (Garine). Sách ñã dẫn.
3
Tình tiết này giống với tình tiết trong Truyện Trạng Quỳnh của Việt-nam.
