507
81. TRẠNG HIỀN
Vào thời nhà Trần, ở một làng nọ bây giờ thuộc về Nam-ñịnh có một em bé
tên là Hiền. Hiền ñược cha mẹ cạo ñầu làm tiểu, cho ở với một ông sư trên chùa.
Hàng ngày, Hiền phải hầu hạ sư, quét dọn chùa và làm các công việc vặt rồi mới
ñược sư dạy cho học. Thế nhưng Hiền học một biết mười, chả mấy chốc ñã nổi
tiếng thần ñồng.
Một hôm, Hiền quét chùa, nhân ñề nghịch vào lưng một pho tượng mấy chữ
"ñày ba ngàn dặm''. Đêm ấy hòa thượng trụ trì nằm mộng thấy một vị tôn giả
ñến từ giã mình, bảo rằng có việc phải ñi xa. Tỉnh dậy hòa thượng trong bụng
lấy làm phân vân, khi nhìn thấy lưng tượng Phật có mấy chữ Hán, ñoán biết là
chữ của Hiền, vội quát bắt phải lấy nước rửa ngay. Đêm hôm ấy hòa thượng lại
mộng thấy vị tôn giả tới cảm ơn mình. Từ ñấy cả chùa ñều ñoán Hiền sẽ làm nên
sự nghiệp hơn người.
Năm 12 tuổi, Hiền ñi thi và ñậu luôn Trạng nguyên. Khi Hiền vào bái mạng
trước sân rồng, vua thấy Trạng bé loắt choắt trong bộ áo mũ quá khổ, bèn phán
hỏi:
- Trạng học với ai?
Hiền ñáp ngay:
- Tâu bệ hạ, tôi lúc nhỏ ờ chùa không học với ai cả, chỉ khi nào không hiểu
mới hỏi nhà sư một vài chữ mà thôi.
Vua thấy Trạng ñối ñáp cộc lốc, cho là trẻ con chưa biết lễ phép bên cho
Trạng về nhà học lễ phép trong ba năm, sẽ lại cho làm quan.
*
* *
Hồi ấy có sứ nhà Nguyên ñưa sang ta một câu ñố ñể thử xem nước Nam có
nhân tài chăng. Triều ñình nhà Trần mở quốc thư ra chỉ thấy có bốn câu thơ chữ
Hán:
Lưỡng nhật bình ñầu nhật,
Tứ sơn ñiên ñảo sơn,
Lưỡng vương tranh nhất quốc,
