535
vẫn còn những vết cháy sém.
KHẢO DỊ
Một truyện khác có tính chất ngụ ngôn. nói về Nguồn gốc bộ da con hổ và
hàm trên con trâu:
Một hôm, hổ thấy trâu bị người thợ cày mắng chửi ñánh ñạp mà vẫn cứ cúi
ñầu phục tùng, bèn chờ lúc trâu ñược nghỉ, ñến gần hỏi: - "Tại sao mày lại chịu
nhục nhã như thế?". Trâu ñáp: "Vì người có trí khôn".
Hôm khác, hổ lân la ñến hỏi xin trí khôn của người. Người ñáp: "Trí khôn ta
ñể ở nhà. Nếu mày muốn, ta sẽ về lấy cho. Nhưng phải ñể ta trói vào gốc cây ñã,
nếu không mày ăn mất trâu của ta". Hổ chịu ñể trói. Trói xong, người mang rơm
lại ñốt, vừa ñốt vừa nói: - "Trí khôn của ta ñây!". Hổ giãy giụa mãi mới thoát,
nhưng lửa ñã cháy sém bộ lông. Con trâu thấy thế cười bổ xiêu bổ ngả ñến nỗi
hàm trên va vào ñá gãy mất cả dãy răng. Vì thế mà ngày nay nòi giống của loài
ấy còn mang vết tích của tổ tiên
1
.
Về gốc tích bộ da con hổ, người Thái có một truyện:
Xưa, trời dành riêng cho người một sự ưu ñãi: biết nói và có quyền ăn thịt mọi
ñộng vật. Thấy thế, hổ và rắn không chịu, vây lấy người ñịnh ñánh. Người làm
một cái chòi ñể rắn và hổ chui vào rồi bịt lại châm lửa ñốt. Hổ và rắn hoảng hốt:
một con va phải một thanh gỗ ñã cháy ñen nên bộ da có vằn, một con bò trên
ñống than nên bộ da lấm chấm ñen
2
.
Người Nùng kể về Gốc tích bộ da con hổ như sau:
1
Theo truyện kể của người miền Bắc và miền Trung. Người Miến-ñiện (Myanma) có truyện
Vì sao trâu không có hàm trên, hơi khác: Trâu với bò là hai anh em chú bác, rất thân nhau. Bò
chỉ có hàm dưới, một hôm mượn hàm trên của trâu ñể ñi xem ngựa biểu diễn. Ngựa múa hát
hay quá làm bò cười như nắc nẻ. Ngựa thấy răng bò ñẹp bèn hỏi mượn ñể múa hát cho hay
hơn. Bò vô tình không biết mưu ngựa nên cho mượn ngay. Ngựa nhảy múa mỗi lúc một xa rồi
ba chân bốn cẳng chạy mất. Bò ñuổi không kịp ñành chịu mất. Ngày nay trâu thường
kêu:"Răng của tôi!", bò kêu: "Bác nói ñúng!", còn ngựa kêu: "Hì hì hì hì" (Truyện dân gian
Miến-ñiện; bản dịch của Minh Trí, Vân Minh và Hoàng Hải).
Về ñề tài này người miền Nam kể như sau: Xưa trâu có ñủ hai hàm răng mà ngựa chỉ có một.
Một hôm trâu ñược mời ñi ăn giỗ. Lúc trở về gặp ngựa. Ngựa bảo trâu cho mượn hàm răng
trên ñể ñến lượt mình ăn giỗ, rồi sẽ trả lại sau. Trâu không ngờ gì cả cho mượn ngay, nhưng
cũng như truyện trên, ngựa ñã có dụng ý xấu giữ hàm răng của trâu lại không trả. Một hôm
gặp ngựa, trâu ñòi, ngựa bảo: - "Chúng ta hãy chạy thi, anh hơn tôi, tôi sẽ ñưa ngay". Nói rồi
ngựa chạy, trâu ñuổi không kịp và từ ñấy ñành chịu mất hàm răng trên (Theo lời kể của ñồng
bào Mỹ-tho và Lăng-ñờ (Landes). Sách ñã dẫn).
2
Theo lời kể của người Thái.
