544
Nhưng rồi hổ cũng nhảy lên ñược. Hổ bảo thỏ giúp mình cột tranh vào lưng ñể
ñưa về. Cột xong, thỏ cũng thả một mồi lửa, tranh bắt cháy làm cho nó bị sém
da, giãy giụa mãi mới thoát.
Biết bị thỏ chơi ác, hổ cố tìm thỏ ñể giết. Lần thứ nhất hổ cũng gặp thỏ ở tổ
ong và bị thỏ lừa "ñánh chiêng của mẹ nó". Lần thứ hai gặp thỏ bên bụi tre và bị
thỏ lừa "chơi tù và". Lần này hổ nghe lời thỏ, thè lưỡi vào bị tre nghiến gần dứt.
Lần thứ ba, hổ gặp thỏ ñang trèo lên một cây gỗ mục. Thỏ bảo hổ trèo lên ñể
xem "ngoài biển có nhiều cảnh rất ñẹp". Hổ trèo lên nhưng không thấy. Thỏ giục
trèo lên cao nữa. Hổ trèo mãi cho ñến lúc cây gãy, hổ ngã lăn xuống ñá gần chết.
Lần thứ tư, hổ lại gặp thỏ, thỏ chỉ vào một con rắn mang hoa gần ñó, bảo ñó là
một thứ khố rất ñẹp. Hổ quấn vào, bị rắn cắn chết.
Sau ñó ít lâu, gặp một bà già ñang cắt cỏ lúa, thỏ bảo nấu cơm cho mình ăn,
mình sẽ làm giúp. Bà già nghe lời, thỏ cắm cúi cắt cả cỏ lẫn lúa. Thỏ ăn xong, bà
già ra thăm lúa thấy thế nổi giận, cầm gậy phang thỏ. Thỏ trốn bên cạnh vại
nước. Bà già nhỡ tay ñánh vỡ vại. Thỏ trốn vào trong một tổ mối, bà già lấy ñá
chặn lỗ lại rồi về lấy lửa ñịnh tâm ñốt chết. Thỏ dỗ dành cho ñứa cháu bà già
chui vào, còn mình thì trốn biệt. Lúc bà già mang lửa ra ñốt, ñứa cháu van lên:
- Bà ơi? Cháu ñây!
Bà già tưởng bị thỏ lừa nữa, ñáp:
- Cháu, tao cũng ñốt!
Đứa cháu chết, bà già ñi chợ mua thức ăn ñể cúng cháu. Thỏ giả chết cứng
nằm giữa ñường, bà già trông thấy nhặt thỏ vào rổ rồi ñội lên ñầu ñi về. Thỏ nằm
trên rổ ăn hết thức ăn rồi nhảy xuống. Khi bà già biết thì thỏ ñã chạy mất. Ngày
mai bà già lại ñi chợ. Thỏ lại giả chết nhưng lần này bị bà già phang cho một
gậy chết tươi.
Về truyện của người Ba-na (Bahna) xin xem thêm Khảo dị truyện To ñầu mà
dại, nhỏ dái mà khôn (số 58).
Truyện con thỏ của người Khơ-me (Khmer) cũng y như những ñoạn truyện
của người Tây-nguyên vừa kể, có thêm một vài tình tiết. Chẳng hạn thỏ giao ước
chạy ñua với ốc sên; trước khi chạy, ốc sên bảo cả nhà mình chia nhau ñứng rải
rác dọc ñường. Vì thế thỏ chạy ñến ñâu ñã thấy ốc sên lên tiếng ở ñấy. Cho ñến
khi sắp tới ñích ñã thấy ốc sên ñứng chực ở ñích rồi. Mẹo của ốc sên làm cho thỏ
ñành chịu thua cay.
Trong truyện Rùa và hổ của người Ba-na thì cuộc chạy thi lại diễn ra giữa hổ
và họ hàng nhà rùa. Cũng như truyện trên, rùa bày mẹo chia nhau ñứng mỗi nơi
