574
cho mụ xem. Được hoa, lập tức mụ ước chuyển lâu ñài về nước hoàng tử, bỏ anh
chàng cùng chó và mèo lại.
Thấy chủ than thở, chó và mèo xin ñi tìm. Mèo vào thành khi mọi người còn
ñang ngủ. Nó dùng ñuôi ngoáy vào mũi làm mụ già hắt hơi văng bông hoa ngậm
trong mồm ra. Mèo chộp lấy mang về. Ở ñây cũng có tình tiết mèo ñánh rơi hoa
xuống sông, nhờ có chó kêu gọi vua loài nhái và vua loài cá bảo thần dân của nọ
ñi tìm. Một con cá ñã vô tình nuốt hoa thần, bèn nhả ra trả cho chó. Hai con lại
mang về cho chủ. Chàng ñánh cá lại ước cho lâu ñài trở về chỗ cũ. Anh giết mụ
già, giết luôn cả hoàng tử và ñưa công chúa về cho vua mình. Nhưng công chúa
chỉ biết anh là chồng mà không chịu lấy vua. Câu chuyện kết thúc bằng tình tiết:
công chúa có một cây roi thần, khi vua ra ñón, liền dùng roi biến vua thành một
con lừa ñực. Lừa ñực vừa trông thấy một con lừa cái thì ñuổi theo ngay. Còn
công chúa và chàng ñánh cá thì trèo lên ngai vàng
1
.
Một truyện ở ñảo Cor-xơ (Corse) cũng có diễn biến phần nào giống với truyện
vừa kể nhưng ñã loại bỏ nhiều tình tiết rườm rà. Ở ñây công lao lấy lại vật mầu
nhiệm là của chuột.
Một mẹ một con nuôi một gà mái, mỗi ngày nó ñẻ cho một trứng. Con là Jô-
van-ni, mỗi ngày kiếm củi bán ở chợ vừa ñủ tiền mua bánh về ăn với trứng làm
thức ăn. Họ cứ sống như thế. Một hôm gặp ngày hội, con bàn bán quách con gà.
- "Thế thì ăn bằng gì?" mẹ hỏi - "Con sẽ làm bó củi rõ to là có thức ăn". Bèn ñưa
gà ra chợ bán cho một mục sư. Mục sư mua, nhờ anh mang về hộ. Dọc ñường
anh nghĩ: - "Ta nuôi gà mà chẳng ñược ăn, bèn cắt lấy cái ñầu. Tự nhiên trong
cổ gà thòi ra một chiếc nhẫn. Anh ñeo và ngón tay, nhẫn bỗng nói: - "Sai tôi
ñi!". Anh biết là nhẫn màu nhiệm. Sau khi ñưa gà cho nhà mục sư, anh về nhà
sai nhẫn dọn một bữa ăn, rồi lại sai làm một cái nhà ñẹp trước cung vua, có ñủ
tiện nghi sang trọng. Công chúa nhìn sang, lấy làm ngạc nhiên, bảo vua cha mời
chủ nhà ấy sang thết ñãi, Jô-van-ni bắt nhẫn soạn một bữa thịnh soạn ñể ñáp lễ.
Công chúa yêu anh, hai bên lấy nhau sung sướng.
Mục sư về hỏi ñầy tớ mới biết gà ñã mất vật quý bèn ñem một hòm ñầy nhẫn
ngọc vừa ñi vừa rao: - "Nhẫn cũ ñổi nhẫn mới không?". Công chúa không biết
chiếc nhẫn của chồng là mầu nhiệm bèn ñổi quách. Trong khi ấy chồng cùng vua
ñi săn vắng. Mục sư ñược nhẫn, sai nhẫn làm biến mất nhà của Jô-van-ni. Anh
chàng này cất công ñi tìm. Gặp một bà già, anh hỏi chỗ ở của mục sư. Bà già
không biết, giới thiệu anh với một người chị. Người này biết ñược mục sư hiện
ñang ở giữa biển. Người ñó lại cho anh một con mèo, bảo mèo bắt chuột mới có
cách lấy lại nhẫn thần. Anh bắt ñược vua chuột dọa nếu không tìm ñược nhẫn sẽ
cho mèo ăn thịt. Vua chuột cho hội họp toàn dân lại. Thiếu mặt một con chuột
1
Theo Da-sác-cô (Zacharko). Truyện cổ tích Xác-tơ, tạp chí Muy-dê-ông (Le Muséum), tập
39 (1926).
