588
rồi sau ñó lại chịu sự cạnh tranh của các phương tiện thông tin ñại chúng, như
chiếu bóng, báo chí. Thời suy thoái của các truyện cổ tích cũng là thời mà chúng
bắt ñầu ñược các nhà nghiên cứu sưu tầm và cố ñịnh lại, trong một cố gắng
nhằm cứu vớt phần ñang nói ñây của kho quý văn chương dân gian.
Thực ra mà nói, việc sưu tầm truyện cổ ñã mở ra từ dưới triều Trần, với tác giả
của Việt ñiện u linh tập. Nhưng các tác giả thời xưa quan tâm ñến công việc này
không phải vì bản thân truyện cổ là chính mà chủ yếu vì tư liệu lịch sử và tôn
giáo. Nguyễn Đổng Chi ñưa ra một danh sách có vẻ ñã cùng kiệt về mọi bộ sưu
tập mà ta thừa hưởng từ truyền thống lâu dài của những nhà sưu tầm tuân phục
ñạo Nho, từ Lý Tế Xuyên ñến Phạm Đình Dục (1, tr. 54 - 58). Cuối cùng, ông
nhắc ñến vài tác giả ñương ñại ñã ra sức bảo vệ gia tài văn hóa dân gian Việt-
nam bằng cách thu thập và công bố cổ tích và truyền thuyết (I, tr. 63). Việc làm
của các tác giả ñầy thiện chí ấy, tuy nhiên, vẫn ñể lộ ra những nhược ñiểm xuất
phát từ phương pháp nghiên cứu của họ, và từ những tiêu chuẩn họ ñề xuất trong
việc ñánh giá truyện cổ, cả về hình thức lẫn nội dung. Các tác giả ấy là những
người ñi tiên phong. Trong Kho tàng truyện cổ tích Việt-nam của mình, Nguyễn
Đổng Chi ñã cố gắng bổ khuyết các thiếu sót của những người ñi trước, bằng
cách ñề xuất lần ñầu tiên một phần dẫn luận khá phát triển về những vấn ñề có
liên quan ñến nguồn gốc và cuộc tiến hóa của thể loại văn chương bình dân này.
Phần dành cho việc ñánh giá ý nghĩa và các giá trị của truyện cổ rồi ñây sẽ ra
mắt. Nhưng với việc công bố hai tập ñầu của tác phẩm dài hơi này, khoa học
nghiên cứu truyện cổ tích Việt-nam ñã ghi lại một bước tiến rõ rệt.
LÊ VĂN HẢO
Tập san Trường Viễn Đông bác cổ
/B.E.F.E.O/, Số 1 - 1964, Tr. 275-278.
NGUYỄN TỪ CHI dịch
