599
Nhưng rồi sau ñó ít lâu Cầu bỏ văn học võ. Năm mười tám tuổi, người chàng
khỏe như voi, tiếng to như sấm, có thể hai tay cầm hai cối ñá ném xa vài trăm
thước. Chàng lại giỏi nghề bơi lặn, lặn suốt một hơi, từ tả ngạn sông Bạch-ñằng
ñến bãi huyện Yên-phong mới lên.
Bấy giờ chúa Trịnh chuyên quyền làm nhiều ñiều bạo ngược, trăm tình nghìn
tội ñều ñổ vào ñầu dân. Dân tỉnh Đông rủ nhau làm giặc. Cầu cũng gia nhập vào
ñám giang hồ. Dần dần, chàng là bộ hạ ñắc lực của Nguyễn Cừ. Bấy giờ Cừ
xưng hùng một dải Hải-ñông. Cừ rất yêu tài chàng, gả con gái cho và phong làm
quận công.
Có lần Cầu bị quan quân bắt ñược. Chúng ñưa chàng ra xử trảm. Sắp bị chém,
chàng nói với quản ngục:
- Chém thì chém nhưng hãy lập ñàn chay, dựng cột phướn cho ta lễ Phật, rồi
sẽ chịu hành hình. Như thế ta sẽ thỏa cái linh hồn mà không quấy nhiễu ai nữa.
Bọn quan quân nghe nói cũng sợ, bèn cho lập ñàn bên sông. Cầu ñược cởi trói,
thong thả vào lễ Phật rồi trèo lên ñài, quan quân vây bọc kín ở dưới. Chúng thấy
Cầu chắp tay niệm "nam mô" hai tiếng rồi vụt một cái, ñã thấy ñâm ñầu xuống
sông. Chúng hốt hoảng rải quân vây ñón hai ñầu, nhưng tìm mãi không ñược.
Trong khi ñó thì Cầu ñã lặn suốt theo dọc sông hơn ba mươi dặm mới bỏ lên bộ.
Khi quan quân biết, thì chàng ñã cướp ñược một con ngựa chạy như bay, không
còn ai ñuổi kịp.
Cừ thất bại, Cầu tự lập thành một ñảng riêng, tiếp tục công việc của bố vợ.
Chàng ñem ñồ ñảng chiếm Đồ-sơn làm căn cứ. Khi tế cờ, chàng bắt kỳ dịch
trong làm ấy phải dọn ñền thờ Thành hoàng, vứt hết bài vị của thần ñi, rồi dựng
bài vị mới ñề danh hiệu của mình vào mà thờ. Chàng bảo họ: - "Trên có trời,
dưới có ñất, giữa chỉ có mình ta là hơn cả, thứ thần linh này không ñáng thờ
bằng ta!".
Hôm khởi nghĩa có con cá he lớn vào sông nên người ta gọi Cầu là "quận He".
Thấy chàng lặn giỏi và có tài ñánh thủy, người ta cũng tôn làm "thần cá biển".
Tuy vậy, chàng ñánh bộ cũng rất cừ. Hồi ấy có một con ngựa thần thỉnh thoảng
cứ vào buổi trưa lại từ dưới sông hiện lên rồi lững thững tiến vào một cái miếu ở
ngoài ñồng. Biết là ngựa quý, Cầu ñến miếu nấp ñịnh bắt nhưng ngựa lạ hơi vừa
ñộng vào ñã bị nó ñá. Cầu bèn lấy thóc mang ñặt ở miếu rồi ngồi rình. Ngựa lúc
ñầu không chịu ăn. Về sau mon men tới ăn. Mấy lần như thế. Cầu bắt ñầu làm
quen và dần dần ngựa chịu ñể cho Cầu cưỡi. Ngựa thần ngày ñi ngàn dặm, hang
sâu khe lớn vượt qua như bay. Ngựa lại rất mến chủ. Có khi người và ngựa bị
bại trận lìa nhau mấy ngày trời, nhưng chỉ một thời gian sau, ngựa lại tìm về với
chủ.
