597
ñánh ñuổi. Khi trâu biến mất, Bu thấy có mấy cái lông dính ở ñầu gậy. Biết ñó là
lông trâu thần, ông bỏ vào miệng nuốt, nên từ ñó bơi lặn rất tài.
Về tình tiết này, trong Thiên-lộc huyện phong thổ chí
1
có một truyện tương tự,
nhưng lại khác hẳn về kết cục:
Xưa có người tên là Trần Hồ làm nghề ñánh cá, thường ñậu thuyền ở ngã ba
sông Hoàng. Một ñêm nọ bỗng thấy một cặp trâu từ dưới nước lên bờ và húc
nhau ở gần mũi thuyền. Ông bèn cầm gậy ñánh ñuổi, hai con trâu lặn xuống
nước. Ông nhìn lại thấy có lông dính ở ñầu gậy, liền nhặt lấy nhưng không nuốt
như Cố Bu mà ñeo vào nách. Từ ñấy lặn xuống nước như ñi trên ñất liền, nhờ
thế bắt ñược cá không biết bao nhiêu mà kể. Tiếng ñồn ngày một rộng. Khi vua
Lê Thánh Tông ñi qua ñấy, nghe tiếng ông, bèn gọi ñến thử tài. Ông lặn ngược
dòng vài dặm, bắt ñược một con cá lớn, bề ngang chín tấc, ñem lên dâng vua.
Sau ñó, ông cho là còn bé, lại thả cá xuống sông, lặn xuôi dòng ba bốn dặm bắt
ñược con cá thước tư. Vua khen ngợi. Lúc vua hỏi nguyện vọng, ông chỉ muốn
ñược một khu ñất riêng ñể phơi lưới. Vua bèn ban cho ông một nơi gần ñó gọi là
hồ Thám.
Về chỗ Bu che râu ñi theo ñám ma vượt khỏi vòng vây, có người kể: Bu bảo
người ta bó chiếu lại như bó người chết, cất hai thủ hạ khiêng, một thủ hạ khác
cầm ñuốc ñi trước, còn mình thì vác cuốc thuổng theo sau, làm thành một ñám
ma giả, rồi cứ thế tiến ñến chỗ quân lính vây bọc, xin phép ra ñồng chôn. Lính
thấy có người chết, không cần căn vặn mà còn cho ñi ngay, thế là mắc lừa Bu.
Về câu chuyện "qua cầu tre, nằm bãi lác", trong sự tích Cố Nghinh cũng có
tình tiết tương tự. Cố Nghinh (tức Nguyễn Hữu Nghinh) quê ở Vạn-phúc-ñông
(Đức-thọ, Hà-tĩnh), là người cuối ñời Lê, khi nhà Nguyễn lên không chịu ñi thi.
Gia Long nghe tin cố học giỏi cho sứ triệu ra làm quan, song cố nhất ñịnh không
chịu. Về sau Minh Mạng sai Nguyễn Công Trứ ñem quân ñi bắt. Ai cũng lo thay
cho cố, song cố vẫn ñiềm nhiên. Một lần quân ñến vây bọc, cố lấy một chiếc
chiếu lác bước qua chậu nước, rồi vào nằm trong nhà, ñắp chiếu ấy lên. Nguyễn
Công Trứ ñến, bấm một quẻ ñộn, nói rằng: - "Nghinh ñã chạy qua một con sông,
hiện giờ còn trốn trong một bãi lác". Bèn cho quân vượt sông ñi tìm. Ở bên này,
Nghinh trốn thoát.
2
1
Của Lưu Công Đạo.
2
Theo lời kể của người Hà-tĩnh.
